Naar een onafhankelijk controlesysteem voor langdurig zieken
Naar aanleiding van de hoorzittingen over langdurig zieken vandaag in het parlement, vraagt het Vlaams Artsensyndicaat dat eindelijk structureel wordt ingegrepen in een systeem waarvan de problemen al jaren bekend zijn.
Dr. Jos Vanhoof, voorzitter Vlaams Artsensyndicaat
Rapporten en steekproeven tonen al geruime tijd aan dat de controle op arbeidsongeschiktheid onvoldoende functioneert en dat de rol van de ziekenfondsen daarin grondig moet worden herdacht. Het politieke momentum voor een grondige hervorming van het systeem is er nu.
Tijdens de hoorzittingen worden onder meer vertegenwoordigers van het RIZIV en de ziekenfondsen gehoord. Wij rekenen erop dat deze hoorzittingen niet verzanden in wederzijdse verwijten of technische discussies, maar leiden tot fundamentele politieke keuzes over de organisatie, controle en financiering van het systeem van arbeidsongeschiktheid.
Recente RIZIV-steekproeven tonen opnieuw aan dat ongeveer één op de vier langdurig zieken onterecht of te lang een uitkering ontvangt. Eerder bleek uit een onderzoek van 300 geselecteerde dossiers uit 2020 dat zelfs meer dan de helft van de onderzochte patiënten kan werken. Ook minister Frank Vandenbroucke uit inmiddels openlijk scherpe kritiek op de ziekenfondsen. Hij zegt dat zij “een stevig tandje moeten bijsteken” en dat “de vrijblijvendheid voorbij is”.
Het is opvallend dat de minister vandaag publiek bevestigt wat het Vlaams Artsensyndicaat en verschillende experts al jarenlang aanklagen. Nog recent wezen wij op de vernietigende conclusies uit het interne RIZIV-rapport van 2020 en op het fundamentele probleem dat ziekenfondsen vandaag tegelijk begeleider, uitbetaler én controleur zijn.
De getuigenis van voormalig RIZIV-topambtenaar en arts Roger Toelen in Het Laatste Nieuws van vandaag ondersteunt deze analyse. Zijn verklaringen over de druk waaronder adviserend artsen moeten werken en over de dominante positie van de ziekenfondsen binnen het systeem tonen aan dat het probleem veel verder gaat dan individuele fouten of interpretatieverschillen.
Als adviserende artsen al jarenlang vragen om voor een onafhankelijk agentschap te kunnen werken, kan men moeilijk volhouden dat het huidige systeem naar behoren functioneert. Het gaat niet over enkele ontsporingen, maar over structurele zwaktes die jarenlang politiek werden afgeschermd.
We willen benadrukken dat dit debat niet mag ontsporen in een tegenstelling tussen controle en sociale bescherming. Mensen die echt niet kunnen werken, moeten correct ondersteund blijven. Maar net daarom is een objectief en geloofwaardig controlesysteem noodzakelijk.
Wij rekenen erop dat de werking en financiering van de ziekenfondsen eindelijk grondig worden doorgelicht en dat daarbij effectieve besparingen worden gerealiseerd. Het kan niet dat artsen en zorgverleners jaar na jaar geconfronteerd worden met steeds ingrijpendere besparingen op de zorg voor patiënten, terwijl binnen het systeem van arbeidsongeschiktheid fundamentele problemen blijven bestaan die de sociale zekerheid enorm veel middelen kosten.
Daarbij dreigt ook de patiënt steeds vaker de dupe te worden.
Terwijl artsen dagelijks proberen kwaliteitsvolle en toegankelijke zorg te blijven garanderen voor hun patiënten, sturen ziekenfondsen mee aan op bijkomende besparingen en beperkingen binnen de zorg. Artsen staan in de praktijk vaak mee op de eerste lijn om patiënten te beschermen tegen een verdere afbouw van toegankelijke zorg en een steeds zwaardere administratieve en financiële druk.
Een sociaal zekerheidssysteem behoudt alleen zijn draagvlak wanneer controles onafhankelijk, objectief en geloofwaardig verlopen. Wij vragen daarom:
- een onafhankelijk controleorgaan los van de ziekenfondsen;
- volledige transparantie over RIZIV-rapporten en beleidsbeslissingen;
- een grondige hervorming van de rol en financiering van de ziekenfondsen.
