Allergieën en cognitieve stoornissen
Pollenconcentratie nefast voor examenresultaten
Finse onderzoekers hebben aangetoond, op basis van een analyse van de resultaten van bijna 100.000 leerlingen aan het einde van de middelbare school, dat het niveau van pollen in de lucht een impact heeft op cognitieve vaardigheden en examenresultaten. Het effect is het sterkst bij jongens en voor wiskunde.
Kunnen leerlingen zich binnenkort beroepen op de opwarming van de aarde en de effecten daarvan op het pollenseizoen (vroegere start, meer pollen, sterker allergogeen) om slechte schoolresultaten te verklaren? Wellicht wel, als we afgaan op de resultaten van een groot onderzoek in Finland.
Het is belangrijk dat jonge allergiepatiënten op tijd beginnen met het nemen van hooikoortsmedicatie.
Onderzoekers vergeleken de pollenconcentratie in de lucht en de resultaten op de eindexamens voor de middelbare school, die in Finland in de lente worden afgelegd (maart-april), wanneer de pollen van els en hazelaar op hun hoogtepunt zijn.
De onderzoekers zagen een duidelijke correlatie: blootstelling aan pollen blijkt nefast voor de prestaties van leerlingen op het eindexamen. Dat examen bepaalt dan weer in grote mate de kansen van de leerlingen in de toekomst. Daarom is het belangrijk dat jonge allergiepatiënten op tijd beginnen met het nemen van hooikoortsmedicatie.
"Het is belangrijk om te erkennen dat schommelingen in pollenniveaus invloed kunnen hebben op de leerresultaten en, op de lange termijn, op de toekomstperspectieven van jongeren, zoals hoger onderwijs, werk en inkomen".
- Prof. Marko Korhonen, Business School, Universiteit van Oulu.
Elzen- en hazelaarstuifmeel
"Er is weinig bekend over de associatie tussen directe blootstelling aan pollen en cognitieve prestaties", leggen de onderzoekers achter deze studie uit, waarvan de resultaten werden gepubliceerd in de editie van 3 maart van het Journal of Epidemiology & Community Health (BMJ).
Wel is bekend dat allergieën in het algemeen, door de vele symptomen die ze veroorzaken (conjunctivitis, neusverkoudheid, ademhalingsproblemen, zelfs astma) nefast zijn voor concentratie, slaap, alertheid, welzijn, cardiovasculaire gezondheid enzovoort.
Cijfers, pollen en weersomstandigheden
Het onderzoek was gebaseerd op de cijfers van 92.280 leerlingen die tussen 2006 en 2020 deelnamen aan nationale middelbare schoolexamens in de grootstedelijke gebieden Helsinki en Turku (in het zuiden van het land). Er werden verschillende vakken geëxamineerd: wiskunde, natuurkunde en scheikunde, geschiedenis en sociale wetenschappen en de eerste taal (Fins).
De onderzoekers wisten niet welke leerlingen allergisch waren, maar over het algemeen lijdt 20% van de leerlingen in het secundair onderwijs aan allergische rinitis.
De concentraties van elzen- en hazelaarstuifmeel werden tijdens de hele onderzoeksperiode gemonitord als onderdeel van het Finse pollenmeetnetwerk. Tegelijkertijd werden gedetailleerde onderzoeksresultaten (156.059 prestaties) verkregen van Statistics Finland, samen met gegevens over luchtvervuiling en weersomstandigheden van het Finse Meteorologische Instituut.
Er werd een regressieanalyse met vaste effecten gebruikt om het effect van blootstelling aan pollen (onafhankelijke variabelen) op examenresultaten (afhankelijke variabele) vast te stellen, waarbij werd gecontroleerd voor vaste effecten in het semester van de student, vervuilende stoffen en neerslag, leggen de onderzoekers (onder leiding van professor Marko Korhonen van de Universiteit van Oulu) uit.
Een duidelijke correlatie, vooral in de exacte vakken
Gemiddeld verminderde een toename van tien korrels elzen- en hazelaarstuifmeel per m3 lucht de examenscore met respectievelijk 0,0034 (p<0,01) en 0,0144 (p<0,05) standaarddeviaties (SD). De pollenconcentraties in de lucht hadden een duidelijke invloed op de natuurkunde- en scheikundescores en verlaagde vooral de wiskundetoetsscores bij jongens (els -0,0118 (p<0,001) en hazelaar -0,0328 (p<0,05) SD).
Ter vergelijking: in België waren er op woensdag 8 april bijna 1.200 korrels berkenpollen per m3, en meer dan 3.000 op paasmaandag (AirAllergy.be).
"De associatie tussen blootstelling aan elzenpollen (laag, matig en overvloedig) en testscores vertoonde een omgekeerde U-vorm", merken de onderzoekers op. "Het is waarschijnlijk dat de daling van de examenprestaties vooral te wijten was aan allergische symptomen bij de pollengevoelige leerlingen," merkt prof. Timo Hugg (Environmental and Respiratory Health Research Centre, Universiteit van Oulu) nog op.
"De daling van de scores zou waarschijnlijk nog groter zijn geweest als alleen de pollenreactieve leerlingen waren bestudeerd."
Op basis van deze resultaten stellen de onderzoekers voor om de examenperiode in Finland te verplaatsen naar buiten het pollenseizoen, zodat leerlingen met allergieën met gelijke kansen aan de start komen. Ze raden ook aan om tijdig te starten met hooikoortsmedicatie.
Referentie
Hugg TT, Lehto J, Jaakkola JJK, et al. Pollen exposure and matriculation exam performance among students in Finland. J Epidemiol Community Health, 3 March 2026. doi: 10.1136/jech-2025-224112
