Asbestziektes: Vergeet maag- en darmkanker niet!
Blootstelling aan asbest verhoogt het risico op maag- en darmkanker. Deze kankers worden echter niet erkend door Fedris en het Asbestfonds.
Dokter Wim Van Hooste, preventieadviseur-arbeidsarts
Recent schreef ik een artikel over asbestziektes die op de Europese Lijst voor Beroepsziekten staan van de Europese Commissie. Elke lidstaat krijgt de aanbeveling om rekening te houden met deze lijst bij het vastleggen van nationale erkenningscriteria, maar dat is echter geen verplichting.
Zodoende bestaan er diverse lijsten van beroepsziekten, wat voor verwarring kan zorgen. Er bestaat dus ook de Belgische Lijst voor Beroepsziekten, die op nationaal vlak de basis vormt voor erkenning en vergoeding van de ziekte door Fedris, het Federaal Agentschap voor de Beroepsrisico’s.
In de nieuwste versie van de Europese lijst zijn een aantal asbestgerelateerde aandoeningen toegevoegd. Drie aandoeningen die rechtstreeks verband houden met het werk (Kanker van de ovaria, Pleuraplaques met beperking van de longfunctie, Niet-kwaadaardige pleura-effusie) en drie kankers die vermoedelijk kunnen ontstaan door werkgerelateerde blootstelling aan asbest (Colonkanker, Rectumkanker, Maagkanker).
Met de literatuur in de handen bekeek ik de benigne en maligne asbestziektes één voor één. Tot mijn verbazing merkte ik een discrepantie op.
Maag- en darmkanker staan op de lijst die vermeld staat in een Bijlage bij de Codex over het Welzijn op het Werk (Boek VI, Titel 3: Asbest).
In bijlage VI.3-1 staat te lezen: “Volgens de huidige kennis kan blootstelling aan asbest ten minste de volgende zeven ziekten veroorzaken: asbestose, mesothelioom, longkanker, larynxkanker, maag- en darmkanker [nadruk toegevoegd, red.], eierstokkanker en niet-kwaadaardige pleurale ziekten”.
Maar bij het Asbestfonds (AFA) vinden we maag- en darmkanker echter niet terug. AFA werd opgericht in 2007 en wordt beheerd door Fedris. Het informeert, vergoedt en begeleidt alle slachtoffers van asbest uit de privésector, zelfstandigen en omgevingsslachtoffers, evenals hun nabestaanden bij overlijden. Er zijn jaarlijks ongeveer 200 erkenningen door het Asbestfonds voor mesothelioom (Fedris, De verschillende Asbestziekten erkend door Fedris en het Asbestfonds).
Een systematische review toonde een verhoogd risico op maag- en colorectale kanker aan bij werknemers: significant voor maag (RR 1,14) en significant voor colorectale kankers (RR 1,16). Hoogste risico’s waren er voor de isoleerders: niet significant voor maag (RR 1,53) en significant voor colorectale kankers (RR 1,59) (Koehoorn et al., Occup Environ Med, 2024).
De Belgische code “9.301.20” (Goedaardige aandoeningen van het borstvlies en het pericard veroorzaakt door asbest) is een paraplubegrip voor diverse aandoeningen die in de Europese lijst ook voorkomen, maar onder drie verschillende nummers (306, 313, 314).
De andere aandoeningen zijn asbestose, mesothelioom, longkanker, larynxkanker en ovariumkanker.
De Europese lijst zet de deur al op een kier voor de erkenning van de kankers van maag, colon en rectum. Maag- en darmkanker staan (nog) niet op in de Belgische Lijst van Fedris, wel in de Codex over het Welzijn op het Werk.
Inderdaad, maag- en colorectale kankers zijn geen klassieke asbestziektes. In theorie kan een aanvraag ingediend worden via het zogenaamde “open systeem”.
Er moet dan echter door de werknemer zelf wetenschappelijk én juridisch bewezen worden dat de kanker “rechtstreeks en overwegend veroorzaakt” is door asbestblootstelling op het werk. Dit is in de praktijk uitermate moeilijk.
