Vaccinatiesymposium

Mazelen in opmars

België kende vorig jaar opmerkelijk veel gevallen van mazelen. Ook internationaal zet deze trend zich door met als weinig stichtend voorbeeld de Verenigde Staten. De politiek van minister van Volksgezondheid Robert F. Kennedy Jr. laat meteen zijn negatieve gevolgen voelen.

 Vorig jaar werden in België 393 gevallen van mazelen vastgesteld. Dat is een beduidend hoger aantal dan een jaar eerder (123) en zeker dan in 2023 (35). De hoge cijfers zijn voornamelijk 'te danken' aan uitbraken in Limburg en Antwerpen die hun oorsprong vonden in Roemenië en Marokko. Bijna tachtig procent van de besmettingen, veelal bij kinderen jonger dan negen jaar, werden vastgesteld bij niet-gevaccineerden.

33,3 gevallen per miljoen Belgen

Uit voorlopige cijfers van het Europees Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) blijkt dat België in 2025 het op één na hoogste aantal besmettingen per capita had van heel Europa met 33,3 gevallen per miljoen inwoners. Enkel Roemenië scoort met 220,2 gevallen per miljoen inwoners (4.198 in totaal)  een pak  hoger. Het Europese gemiddelde bedraagt 16,8 gevallen per miljoen. In 2025 kenden slechts drie landen geen enkel geval van mazelen: Malta, IJsland en Liechtenstein. 

Tijdens het Valentijn Vaccinatiesymposium uitte prof. Pierre Van Damme zijn ongerustheid over de situatie in de Verenigde Staten. De impact van een antivaxer als minister van Volksgezondheid heeft meteen gevolgen. In de Verenigde Staten - waar mazelen in 2000 uitgeroeid werden verklaard - werden vorig jaar ruim meer dan 2.000 gevallen van mazelen vastgesteld. Alleen dit jaar loopt het cijfer al op tot 662. "Dit uitzonderlijk hoge cijfer voor één maand is vooral verontrustend omdat januari normaal een maand is waarin minder gevallen worden genoteerd", zegt Van Damme. Vorig jaar werd er ook opnieuw een sterfgeval vastgesteld.

Slachtoffer van eigen succes

De Verenigde Staten behouden voorlopig hun status van mazelenvrij land, maar de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) gaat dat in april herzien en waarschijnlijk intrekken. Canada moest deze status vorig jaar al inleveren. Dit jaar besliste de WHO de status in te trekken van Spanje, Oostenrijk, Armenië, Het Verenigd Koninkrijk, Azerbeidzjan en Oezbekistan.  Het betekent dat mazelen in deze landen als endemisch worden beschouwd. 

De verklaring voor de wereldwijde afname van het aantal gevaccineerden, heeft volgens Van Damme meerdere oorzaken. "Er is een soort amnesie ontstaan over ziektes die door vaccins te voorkomen zijn. Vaccins zijn het slachtoffer van hun eigen succes", aldus Van Damme. De globale instabiliteit van de wereld helpt evenmin. "Dan is er nog een radicaal veranderd informatie-ecosysteem en een steeds groeiend wantrouwen in overheden." Nochtans is de impact van vaccins moeilijk te onderschatten. De voorbije vijftig jaar redden vaccins het leven van 153,84 miljoen kinderen, waarbij mazelen alleen al goed zouden zijn voor 93,71 miljoen doden.