Beter slapen met slimme technologie

Een uitgeslapen mens is er twee waard. Maar hoe weet, of liever gezegd méét je eigenlijk of je een goede nachtrust hebt gehad? We bekeken drie gadgets die het graag vertellen, en vroegen een expert of die nachtelijke data kunnen leiden tot een beter slaappatroon.

3 maart 2025

Withings Sleep Analyzer

De Sleep Analyzer is het enige apparaatje van het trio dat uitsluitend bedoeld is om slaap in kaart te brengen. Maar dat doet deze one-trick pony wel heel uitgebreid. Eenmaal het 'matje' een plek onder de matras heeft gekregen, registreert het tijdens de nacht behoorlijk wat parameters.

Denk aan hartslag, slaapfases (REM, diep, licht), het aantal onderbrekingen en uiteraard ook de slaapduur. Daar plakt het gadget 's ochtends een slaapkwaliteitsscore op, en met één druk op een knop wordt er desgewenst een compleet 'slaapdagboek' samengesteld dat de gebruiker eenvoudig kan delen met een arts.

De sensor is ook in staat om slaapapneu te detecteren. Die aandoening veroorzaakt vermoeidheid, maar kan ook gezondheidsproblemen met zich meebrengen, van hoge bloeddruk over beroertes tot hartfalen. Het matje vertelt zelfs of en hoe lang de gebruiker gesnurkt heeft; dat 's ochtends ontkennen heeft weinig zin meer.

Een bijkomende troef van de Sleep Analyzer is dat de gebruiker gedurende de nacht geen wearable moet dragen. Opladen hoeft evenmin, want energie haalt dit apparaat gewoon uit het stopcontact.

Samsung Galaxy Ring

Wie deze slimme ring wil bestellen, krijgt eerst een zogeheten Sizing Kit thuisgestuurd om de exacte maat te bepalen. Het kleinood is er in diverse maten (van S tot XL) en komt in drie kleuren: zilver, zwart en goud.

Volgens de Zuid-Koreaanse fabrikant monitort de ring de klok rond de gezondheid, door registratie van onder meer hartslag, stress en - daar is het ons vooral om te doen - de nachtrust. Net als de Withings Sleep Analyzer weet de Galaxy Ring slaapapneu te detecteren, en registreert het ook snurkpartijen. Mocht u twijfelen aan de correctheid van die gegevens: de ring kan de snurkgeluiden ook opnemen!

Voor een meer betrouwbare analyse, zo stelt Samsung, houdt de ring tijdens de nacht ook de bloedzuurstofniveaus en huidtemperatuur in de gaten - twee parameters die het matje van Withings niet registreert.

Ook de Galaxy Ring berekent een slaapscore, en combineert die met de dagdagelijkse activiteiten (aantal stappen, calorieverbranding) tot een overkoepelende energiescore. Eenmaal opgeladen gaat de geïntegreerde batterij ongeveer zeven dagen mee.

Whoop

De Whoop laat zich nog het best omschrijven als een activiteitentracker zónder display. Dat heeft zowel nadelen als voordelen, maar tijdens de nacht wegen die laatste nét iets zwaarder door.

Het maakt dit gadget niet alleen wat lichter om dragen; er is ook geen kans op verstoring door een oplichtend schermpje wanneer er weer eens een notificatie of mail binnenrolt.

Maar zelfs al geeft de Whoop geen visuele feedback, het apparaat volgt de drager op de voet, met een arsenaal aan data over hartslag, aantal stappen, verbrande calorieën en dies meer. En 's nachts? Dan probeert de Whoop de verschillende slaapfases te onderscheiden en de drager via een trilalarm op het 'ideale moment' te wekken - bijvoorbeeld wanneer die ten minste 67 procent herstellende slaap heeft genoten, maar niet vroeger dan 6u30 of later dan 7u30.

Origineel is dat de Whoop wordt bijgeladen via een opklikbare batterij. Daardoor hoeft de drager deze (waterdichte) wearable eigenlijk nooit uit te doen. Nog bijzonder is de abonnementsformule: u koopt de Whoop niet, maar gebruikt 'm via een lidmaatschap dat jaarlijks 264 euro kost.

Wat zegt de expert?

Dr. Inge Declercq, als neuroloog en somnoloog verbonden aan het UZA, benadert de toenemende populariteit van slaapgadgets met de nodige scepsis. "Want kùnnen ze eigenlijk wel meten hoe goed je slaapt?", vraagt de slaapdeskundige zich af. "Ik moet de eerste studie die dat bewijst nog zien."

Volgens Declercq maken fabrikanten van dergelijke toestelletjes vaak allerlei claims, maar wordt slechts een stukje daarvan ook daadwerkelijk gevalideerd. "Dat kan bijvoorbeeld zo zijn voor het detecteren van slaapapneu, maar lang niet altijd voor de slaapkwaliteit zelf. Daarvoor moet je immers niet alleen kijken naar parameters als hartslag en -variëteit, ademhaling en nachtelijke bewegingen, maar vooral ook naar de hersenactiviteit. Het is niet voor niets dat wij de patiënt voor een polysomnografie of slaaponderzoek volplakken met elektroden."

Korreltje zout

De huidige generatie slaapgadgets kan daar qua nauwkeurigheid nog niet aan tippen, stelt dr. Declercq: "Ze doen hooguit een poging om iemands nachtrust op te delen in een REM-fase, diepe slaap, lichte slaap, ... Hetzelfde geldt voor dat 'ideale moment van ontwaken' waarmee geadverteerd wordt. Het is niet de technologie die bepaalt hoe laat je best gaat slapen en weer opstaat, dat heeft te maken met jouw persoonlijke chronotype. Wil je dat écht weten, dan bestaat daarvoor een vragenlijst met negentien vragen die je online kan invullen." (lacht)

De nachtelijk geregistreerde data zijn dus met een korreltje zout te nemen. Sterker, de slaapdeskundige waarschuwt zelfs voor een omgekeerd effect. "Als je te veel bezig bent met al die meetresultaten, dan kan dat orthosomnie in de hand werken", zegt ze. Bij orthosomnie hebben mensen een obsessief verlangen naar de perfecte nachtrust. Ze willen de controle houden door metingen met devices, waardoor ze stress krijgen, angstig worden en daardoor juist slechter gaan slapen.

Tussen de oren

"Uiteindelijk heb je ook niet zoveel aan al dat meten", vertelt Declercq. "Slaap zit tussen je oren. We zijn als mens neurobiologisch gemaakt voor slaap 's nachts, dus luister gewoon naar de signalen van je lichaam, en probeer gezond in het leven te staan. Wanneer je je slaap te veel wil controleren, werkt dat averechts."

Zijn slaapgadgets dan helemaal nergens goed voor? Zo ver wil dr. Declercq ook weer niet gaan. "Ze vertellen je misschien niet hoe goéd je slaapt, maar wel hoe veel. En die informatie is zeker bruikbaar om je slaapschuld aan te vullen - al is het voorkomen van een slaaptekort nog altijd beter. Verder helpen sommige apparaatjes je bij het ontdekken van slaapstoornissen, zoals apneu en snurken, waarmee je vervolgens naar de dokter kan stappen."

Maar ook op dat vlak is er nog werk aan de winkel. "Er zijn zes grote categorieën slaapstoornissen, en soms overlappen ze elkaar", legt de expert uit. "Je kan ze dus niet zomaar onder één noemer brengen, wat door de huidige gadgets vaak wel nog gebeurt. Hopelijk weten de fabrikanten dat nog verder te verfijnen; dat zou ik alleen maar toejuichen."