Zet geen ultrabewerkt voedsel op tafel
Een van de factoren bij het ontstaan van obesitas is ultrabewerkte voeding. Die is verslavender en vooral dodelijker dan roken, stelt de Lommelse huisarts Staf Henderickx. E.D.
Voor de productie van ultrabewerkte voeding (UBV) worden gewassen zoals tarwe, maïs en soja ontmanteld in hun onderdelen: eiwitten, koolhydraten en vetten. Deze worden dan samen met additieven zoals kleurstoffen, conserveermiddelen, smaakversterkers en zoetstoffen verwerkt tot voedingsmiddelen die u vindt in de supermarkt bij u in de buurt. UBV zijn 'industrieel geproduceerde eetbare substanties op smaak gebracht door chemische additieven', luidt de weinig smakelijke definitie. UBV is onevenwichtige voeding: ze bevat een overmaat aan suikers, vetten, zout en additieven, maar mist essentiële voedingsstoffen zoals vezels, vitaminen en mineralen.
De impact van UBV op de volksgezondheid is enorm, stelt Henderickx. Volgens onderzoek dat hij aanhaalt, speelt UBV een rol bij onder meer obesitas, hart- en vaatziekten, kankers, allergische aandoeningen en auto-immuunziekten. Het boek biedt een onthutsende opsomming van de schade die UBV aanricht: van verstoring van het hormoonstelsel en het microbioom tot aantasting van de hersenen en zenuwen.
Een van de misvattingen die Henderickx doorprikt, is dat 'welvaartsziekten' zoals obesitas het resultaat zijn van de algemene welvaartstoename. Het zijn juist de sociaal-economisch kwetsbare groepen die disproportioneel lijden onder de gevolgen van slechte voeding.
Wat kan de medische wereld hiertegen doen? De 'regel van drie' die in het boek wordt aangereikt - eet gevarieerd, eet het originele product en eet met mate - klinkt evident, maar is in de praktijk moeilijk realiseerbaar binnen een maatschappij waar ultrabewerkt voedsel overal beschikbaar is én goedkoper dan gezonde alternatieven.
Van de voedingsindustrie moeten we geen hulp verwachten, zegt Henderickx: die probeert de aandacht van het probleem af te leiden door met een beschuldigende vinger naar onze levensstijl te wijzen. Je wordt niet dik van chips en frisdrank, maar van gebrek aan beweging, luidt het dan. Een fundamentele aanpak van UBV is dan ook een bredere maatschappelijke uitdaging, net zoals de klimaatverandering.
>> Staf Henderickx, Dit slik ik niet meer! Een bezorgde dokter over de ultrabewerkte voeding die ons ziek maakt. Lannoo, 2024.