'We zijn met een wit blad begonnen'

Vijf jaar geleden was de wereld in de grip van de covid-19-pandemie. In dit en volgende nummers blikt Artsenkrant samen met hoofdrolspelers terug op die periode. Pedro Facon, vandaag adjunct-administrateur-generaal van het RIZIV maar vanaf oktober 2020 coronacommissaris, bijt de spits af.

20 januari 2025

Pedro Facon: "Ik heb over jullie uitnodiging gesproken met een paar mensen die rond mij stonden in die periode. Eigenlijk zijn wij allemaal verbaasd dat het al vijf jaar geleden is. Voor velen onder ons lijkt het nog gisteren.

Toen ik coronacommissaris werd, was de actieve fase in België ongeveer negen maanden bezig. De eerste golf was een periode van bestuurlijke chaos waarbij actoren op alle niveaus niet goed wisten hoe ze zo'n crisis moesten aanpakken. Niemand was daar goed op voorbereid. Die bestuurlijke chaos was ook uitgemond in politieke spanning.

Dat was de reden waarom er een coronacommissariaat moest komen: om crisisbeheer op alle bestuursniveaus te stroomlijnen. Er was geen functiebeschrijving; ik heb snel een team rond mij verzameld en we zijn met een wit blad begonnen. Dat was in het begin niet eenvoudig, want niet iedereen was gelukkig met hoe het tot dan was verlopen. Je moet iedereen op één lijn zien te krijgen en de frustraties proberen weg te masseren. We beseften toen niet dat we maar aan het begin van de pandemie stonden. Een week nadat ik was aangesteld zaten we plots in een acute tweede golf. In plaats van ons voor te bereiden op pandemieën van de toekomst moesten we ons daarop focussen.

Voor mij persoonlijk was het wennen. In de eerste golf had ik een centrale rol gespeeld in de aanpak in de ziekenhuissector, en dat was relatief goed verlopen dankzij de samenwerking met de koepels en de deelstaten. Plots werd ik op het schild gehesen en werd ik een publieke figuur - waar ik nooit om gevraagd heb.

Ik heb de impact daarvan voor mezelf onderschat. Ik ben iemand die graag goed doet wat hij doet en de lat hoog legt, maar plots had iedereen een oordeel over mij klaar. Dat was een ontwrichtende ervaring. Er verschenen artikels over het coronacommissariaat waarvan ik me afvroeg: waarop is dit gestoeld? Ik heb in mijn leven al veel moeilijke discussies gehad, waar het er soms hard aan toe gaat - maar altijd in interactie met de mensen rond de tafel. Wat er verscheen in klassieke media, om van sociale media maar te zwijgen, dat was een andere zaak."