Obesitas, de (genezen) ziekte van de eeuw
Dr. Guillaume Pourcher, een Franse obesitaschirurg, heeft een boek geschreven om patiënten van hun schuldgevoel te verlossen, grossofobie tegen te gaan en deze pandemie, die hij omschrijft als de "ziekte van de eeuw", te bestrijden.
In Frankrijk kan het percentage zwaarlijvigen tegen 2030 oplopen tot 25%. Maar voor Dr. Guillaume Pourcher is obesitas noch een fout, noch een onvermijdelijkheid. Hij pleit ervoor om vaker een beroep te doen op chirurgie, waarschuwt voor de schadelijke effecten van bepaalde diëten en roept op om een einde te maken aan het stigma dat aan deze ziekte kleeft en, in sommige gevallen, aan de obesitaschirurgie die deze ziekte kan behandelen.
Tijdschrift voor geneeskunde: Is obesitas een chronische ziekte?
Dr. Guillaume Pourcher: Dat is de belangrijkste boodschap van het boek. Het is heel belangrijk om erover te praten als een ziekte om het schuldgevoel van degenen die eraan lijden te verlichten. Net als bij alle andere ziekten zijn er oorzaken en verzwarende factoren. En we halen die twee vaak door elkaar door te snel te praten over oorzaken, vooral als het gaat om voeding, terwijl het meer een kwestie is van verzwarende factoren. De andere belangrijke factor is chroniciteit, die levenslange controle vereist.
Pas in 1997 werd het door de WHO als een pathologie beschouwd!
Dit heeft te maken met het taboe dat er nog steeds op rust, ook al is de houding aan het veranderen. De problemen van obesitas zijn direct stigmatiserend: iemand die zwaarlijvig is, wordt beschouwd als dommer, minder gewillig, kwetsbaarder. Veel elementen en overtuigingen zijn gekoppeld aan dit fenotype, terwijl het een echte ziekte is, net als diabetes type 2, een complexe ziekte waarbij redelijk vergelijkbare mechanismen betrokken zijn.
Er zijn vier hoofdoorzaken van obesitas: genetisch, microbiotisch en hormonaal, en niet te vergeten psychologische trauma's, die niet alleen de psyche beschadigen en verzwakken, maar ook fysiologische gevolgen hebben. De verzwarende factoren zijn gekoppeld aan het individu, gedrag, voeding, lichaamsbeweging, slaap - want het is dikmakend om slecht te slapen - en emotioneel beheer. Er is ook een verzwarende factor die verband houdt met de gemeenschap: discriminatie. Het is net zo dikmakend om iemand met obesitas verkeerd te bekijken of te veroordelen als om junkfood te eten of te zitten.
Dieetcrisis
Je schrijft: ga vooral niet op dieet...
Er zijn een aantal zeer duidelijke gegevens in de literatuur over dit onderwerp. Wat betreft beperkende en caloriearme diëten die te heftig zijn - met het woord 'dieet' bedoel ik dwang, het verbieden van bepaalde producten, vasten - we weten dat ze werken: in het begin val je af, eet je minder... Maar over een periode van zes maanden, zelfs als je het dieet goed volgt, kom je weer aan, en zelfs meer dan voorheen. Want een streng dieet veroorzaakt stress in het lichaam: er zijn complexe ontstekingsmechanismen, waarvan we de werking nog niet kunnen bepalen, die ertoe leiden dat het lichaam nog meer reserves opslaat. Deze dieetgerelateerde stress op het lichaam zal obesitas en gewichtstoename verergeren. Terwijl in het geval van iemand die niet aan deze ziekte lijdt, het lichaam het vasten goed aan kan. Ik ben niet tegen intermitterend vasten, dat momenteel erg in de mode is, maar in het geval van iemand die aan obesitas lijdt, moet het worden vermeden, omdat het in dit geval nogal gevaarlijk is.
Naar mijn mening bestaat er een 'chirurgiefobie' (...) Deze behandeling wordt nog te vaak als beschamend beschouwd en daarom te weinig uitgevoerd vanwege vooroordelen.
Is er ook discriminatie tegen obesitaschirurgie?
Ja, die is er. En dat is ook een van de grote thema's van dit boek. Naar mijn mening bestaat er zoiets als "chirurgiefobie". Obesitaschirurgie is een bewezen procedure, het onderwerp van wetenschappelijke studies van zeer hoog niveau, die bewijzen dat wanneer het goed wordt geïndiceerd, goed wordt voorbereid en goed wordt gecontroleerd, deze behandeling bijna wonderbaarlijk blijkt te zijn en het leven redt van mensen die lijden aan obesitas. Ziektes zoals diabetes en hoge bloeddruk worden geëlimineerd. Deze behandeling wordt nog te vaak als beschamend beschouwd en daarom te weinig uitgevoerd vanwege vooroordelen.
Je ziet geen tegenstelling tussen medicijnen en chirurgie...
De nieuwe medicijnen zijn een kans, een nieuw therapeutisch hulpmiddel dat chirurgie aanvult. We moeten de twee vooral niet tegenover elkaar zetten. Als je baat kunt hebben bij een operatie, is het beter om voor deze optie te kiezen, die zeer effectief is gebleken. Als dit niet het geval is, komen medicijnen het beste tot hun recht.
Overdracht
U noemt het geval van een obese patiënt die voldoende gewicht verliest, waardoor de ziekte niet kan worden overgedragen?
Overdracht is een factor waarop ik wil wijzen en die volgens mij een van de belangrijkste factoren is in de pandemische ontwikkeling van obesitas. Als obesitas toeneemt, is dat eerder te wijten aan een gebrek aan zorg dan aan de kwaadaardige industriëlen die ons vergiftigen of aan mensen die te zelfgenoegzaam zijn. Een Canadees onderzoek heeft aangetoond dat een zwaarlijvige moeder met epigenetische markers van insulineresistentie en een neiging tot zwaarlijvigheid 100% van deze markers doorgeeft. Als dezelfde persoon een operatie ondergaat en afvalt, verliest hij zijn persoonlijke markers. Bovendien geven ze nog maar 30% van de overgebleven markers door. Hoe meer je de getroffen populatie behandelt, hoe minder besmetting en overdracht je zult hebben.
In een nog recent verleden werden chirurgen gestigmatiseerd door artsen. Worden obesitaschirurgen nog steeds gestigmatiseerd door hun medische collega's die geen chirurgen zijn?
Het is een realiteit, hoewel mijn generatie iets minder gestigmatiseerd is. Tot voor kort werd obesitaschirurgie gezien als een operatie voor losers, voor degenen die niets anders konden. Kankeroperaties waren veel glorieuzer, om nog maar te zwijgen van leveroperaties. De situatie is aan het veranderen, omdat mensen zich realiseren dat patiënten er baat bij hebben. Mensen hebben het vaak nog steeds over functionele chirurgie voor obesitas. Dat maakt me boos, want het is helemaal niet functioneel: het redt levens, net als andere operaties.
De gevangenis van obesitas
Maar net als bij kanker geneest een operatie de ziekte niet, maar redt het wel levens. Het geeft in ieder geval veel verlichting?
Kanker kan worden genezen. In het geval van obesitaschirurgie is het iets ingewikkelder. Sommige patiënten bereiken een staat van evenwicht die hun leven verandert. Het is een mutatie van het individu en een van de enigszins wonderbaarlijke aspecten van deze chirurgische ingreep, maar het is geen toverstafje. Je moet erop voorbereid zijn, je moet in de gaten worden gehouden. Ik vergelijk obesitas vaak met een gevangenis: de operatie is de sleutel van de gevangenisdeur en zonder die sleutel kom je er niet uit. Maar als je de deur opent zonder je cel te verlaten, zit je nog steeds in de gevangenis. Je moet je leven weloverwogen opnieuw opbouwen, om datgene te creëren waar succesvolle patiënten trots op kunnen zijn. 70% van het succes van chirurgische behandelingen hangt af van de patiënten zelf, niet van de chirurg.
U dringt ook aan op ondersteuning voor en na...
Dat is essentieel, en in de zorg in het algemeen. Het is niet zomaar een eenmalige operatie. We hebben te maken met een ziekte die veel complexer is dan een eenvoudige operatie. Dit is onderdeel van goede zorg en onderdeel van mijn diepste overtuigingen als arts: we zijn chirurgen, maar we zijn bovenal artsen.