Vrouwen zijn vaker arbeidsongeschikt
In België stijgt het aantal arbeidsongeschikte vrouwen aan een zorgwekkend tempo. Een rapport van de Onafhankelijke Ziekenfondsen onderzoekt de oorzaken en stelt praktische oplossingen voor.
Het aantal arbeidsongeschikten in België blijft stijgen. Minder aandacht is voor de forse toename van langdurige arbeidsongeschiktheid bij vrouwen in vergelijking met mannen: +345% bij vrouwen tussen 1996 en 2022, tegenover 'slechts' +71% bij mannen, volgens berekeningen van de Onafhankelijke Ziekenfondsen. Toch wordt er weinig gezegd over deze ongelijkheid tussen mannen en vrouwen.
Waarom zijn vrouwen zo getroffen? Om deze vraag te beantwoorden, moeten we zowel interne factoren (gezondheid en biologie) als externe factoren (sociaal en professioneel) onderzoeken, zegt het rapport.
Het vrouwelijk lichaam
Vrouwen worden vaker dan mannen geconfronteerd met chronische ziekten tijdens hun loopbaan. In België lijdt 28% van de vrouwen van 15 jaar en ouder aan chronische gezondheidsproblemen, tegenover 23% van de mannen.
Vrouwen worden meer getroffen door aandoeningen zoals angststoornissen, depressie, aandoeningen van het bewegingsapparaat, dementie en de ziekte van Alzheimer. Hoe komt dit? Er zijn veel oorzaken: hormonale schommelingen, sociale rollen, culturele druk en natuurlijk biologische factoren die specifiek zijn voor vrouwen.
Specifieke aandoeningen zoals endometriose en polycysteus ovarieel syndroom (PCOS) worden vaak onderschat of te laat gediagnosticeerd, wat hun impact op arbeidsongeschiktheid vergroot. Bovendien blijkt praten over menstruatiepijn, bekkenbodemproblemen of de perimenopauze taboe op het werk.
De menopauze is een andere last: 29% van de vrouwen is al in de menopauze en 87,6% van hen heeft al symptomen ervaren, volgens een studie bij een steekproef van 2400 werkende vrouwen door de Universiteit Gent en Securex. Slapeloosheid, uitputting, osteoporose en depressie zijn symptomen die zwaar wegen op het beroepsleven.
Geestelijke gezondheid
Vrouwen kampen ook vaker met geestelijke gezondheidsproblemen. Deze dragen aanzienlijk bij aan de toename van arbeidsongeschiktheid als gevolg van psychische aandoeningen zoals burn-out en depressie. Sinds 2013-2014 is het aantal gevallen van zelfmoord onder jonge vrouwen sterk gestegen, zonder duidelijke verklaring.
Vrouwen maken vaker gebruik van geestelijke gezondheidszorg, maar hun behoeften blijven vaak onbeantwoord. Ze staan onder sociale druk, jongleren meerdere verantwoordelijkheden en beschikken over minder copingmechanismen. Ze staan ook meer bloot aan stress door maatschappelijke verwachtingen, wat hun problemen versterkt.
Vrouwen dragen ook het grootste deel van de informele zorg op hun schouders: twee derde van de mantelzorgers zijn vrouwen. Door deze sociale last lopen ze een groter risico op armoede en uitsluiting, vooral in eenoudergezinnen.
De dubbele rol van werknemer en verzorger verdubbelt hun risico op arbeidsongeschiktheid en maakt het voor hen moeilijk om weer aan het werk te gaan. Het resultaat? Een onvermijdelijk financieel verlies.
Vrouwelijke verzorgers jonger dan 60 jaar worden ook vaker opgenomen in ziekenhuizen en ontwikkelen vaker chronische ziekten. De prevalentie van psychische aandoeningen is bij hen dubbel keer zo hoog als die van de algemene bevolking.
Ongelijkheden in het beroepsleven
Vrouwen blijven ondervertegenwoordigd op de arbeidsmarkt en hebben vaker laagbetaalde banen, hoewel een hoger percentage vrouwen een universitair diploma heeft. Ze werken vaak deeltijds (38% van de vrouwen tegenover slechts 10% van de mannen), een weerspiegeling van hardnekkige sociale rollen. Dat vergroot de loonkloof tussen mannen en vrouwen, wat dan weer gevolgen heeft voor arbeidsongeschiktheidsuitkeringen.
Bovendien worden sommige door vrouwen gedomineerde sectoren, zoals de dienstensector en de gezondheidszorg, gekenmerkt door onzekerheid: moeilijke werkomstandigheden, ploegendiensten, gebrek aan flexibiliteit, enz. Al deze factoren hebben een negatieve invloed op de gezondheid van vrouwen en verklaren waarom ze oververtegenwoordigd zijn in de statistieken over invaliditeit.
Aanbevelingen
Het rapport doet aanbevelingen.
- Informeer over de perimenopauze: Intensiveer de informatiecampagnes over de perimenopauze en aandoeningen die specifiek zijn voor vrouwen, zoals endometriose.
- Ondersteun werkgevers: Moedig bedrijven aan om een gendergelijkheidsbeleid aan te nemen en een meer inclusieve werkomgeving te creëren.
- Bevorder gendergelijkheid: integreren van de strijd tegen genderongelijkheid in het beleid en versterken van de uitvoering van het Nationaal Actieplan ter bestrijding van gendergerelateerd geweld.
- Breng werk en privéleven in evenwicht : maatregelen om een beter evenwicht te bereiken, zoals aangepast ouderschapsverlof en flexibele werktijden.
- Investeer in onderzoek: Stimuleer onderzoek naar de pathologieën van vrouwen, hun invloed op arbeidsongeschiktheid en de sociale factoren die daarop van invloed zijn.