Gebruik antidepressiva bij jongeren steeg met 60%
De helft van de Belgische 12- tot 18-jarigen gebruikt terugbetaalde geneesmiddelen. Het gebruik van antibiotica daalde het voorbije decennium, maar het aantal gebruikers van antidepressiva steeg met 60%. Dat blijkt uit een studie door de Onafhankelijke Ziekenfondsen.
De Onafhankelijke Zieken- fondsen (Helan) hebben de terugbetalingsgegevens over het geneesmiddelengebruik van 203.797 Belgische jongeren van 2013 tot 2022 geanalyseerd, verduidelijkt Güngör Karakaya, wetenschappelijk expert bij de Onafhankelijke Ziekenfondsen. "In tegenstelling tot andere studies richtte onze analyse zich uitsluitend op voorschriftplichtige geneesmiddelen die werden afgeleverd door openbare apotheken en vergoed door de zorgverzekering. Niet-terugbetaalde geneesmiddelen en anticonceptiva werden uitgesloten, vanwege het gebrek aan administratieve gegevens bij het ziekenfonds."
Bovengemiddeld gebruik
Het geneesmiddelengebruik in België ligt ver boven het Europese gemiddelde, en jongeren tussen 15 en 19 jaar zijn geen uitzondering. "De cijfers spreken voor zich: het geneesmiddelengebruik bij Belgische tieners ligt 25% hoger dan het Europese gemiddelde. Alleen in Kroatië liggen de cijfers nog hoger."
Een bemoedigende trend: het aandeel jongeren dat op jaarbasis geneesmiddelen gebruikt is op tien jaar tijd met 10,2% gedaald tot ongeveer 50%. "Deze daling wordt waargenomen in alle categorieën: mannen, vrouwen en gewesten", zegt Karakaya. Het gebruik in Wallonië blijft echter hoger dan in Vlaanderen en Brussel, met respectievelijk 52,6%, 48,8% en 44,4% van de tieners die minstens een keer per jaar geneesmiddelen gebruiken. "Die percentages zijn nog steeds zorgwekkend. Medicijnen zijn niet ongevaarlijk. Ze kunnen ernstige bijwerkingen hebben en moeten op de juiste manier worden gebruikt."
Meisjes gebruiken over het algemeen meer geneesmiddelen dan jongens, hoewel de kloof geleidelijk kleiner lijkt te worden. Is dat een indicator van specifieke gezondheidsproblemen of een weerspiegeling van overmatige medicalisering? "De vraag blijft open en onze studie benadrukt de noodzaak van verder onderzoek", zegt Karakaya.
Stijging antidepressiva
De terugbetaalde geneesmiddelen die het meest door jongeren worden gebruikt, zijn antibiotica, ontstekingsremmers, antihistaminica en antiastmatica. "Het gebruik van antibiotica is aanzienlijk gedaald, van 30% in 2013 naar 23,3% in 2022. Dat is een bemoedigend teken, maar toch blijft het antibioticagebruik hoog", zegt Karakaya.
Ook bij niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID's) is er een significante daling, al moet daarbij opgemerkt dat sommige NSAID's vrij te koop zijn en daarom niet zichtbaar zijn in de gegevens van het ziekenfonds.
Bij psychofarmaca is een zorgwekkende stijging van 1% tot 1,6% te zien. "Met name het gebruik van antidepressiva is sinds 2017 met 60% gestegen, met een veel hogere prevalentie onder jonge vrouwen. Deze bevinding benadrukt de noodzaak van passende maatregelen om het voorschrijven en het gebruik van deze geneesmiddelen onder jongeren te reguleren", stelt Karakaya.
Aanbevelingen
De studie bevat ook een reeks aanbevelingen voor verantwoord geneesmiddelengebruik van geneesmiddelen door jongeren, verduidelijkt Claire Huyghebaert, apotheker en expert geneesmiddelen bij de Onafhankelijke Ziekenfondsen. "Ten eerste is het essentieel dat zorgverleners en apothekers een actieve rol spelen in het informeren van jongeren en hun ouders, door de voordelen en risico's van elk geneesmiddel uit te leggen. Het voorkomen van ongepast gebruik van antibiotica moet een prioriteit blijven."
De Onafhankelijke Ziekenfondsen pleiten ook voor een niet-medicamenteuze aanpak van geestelijke gezondheid. "Psychologische educatie en psychologische zorg moeten worden bevorderd en toegankelijker worden gemaakt. Apothekers moeten ook hun rol als adviseurs bij het verstrekken van voorschriftvrije geneesmiddelen sterker uitspelen, met name om langdurige zelfmedicatie te voorkomen. Tot slot moet preventie een prioriteit zijn, door tieners bewust te maken van het belang van een gezonde, evenwichtige levensstijl."
Als belangrijkste voorschrijvers hebben artsen een grote verantwoordelijkheid in het informeren en opvoeden van tieners en hun ouders over het gebruik van medicijnen, zeggen de Onafhankelijke Ziekenfondsen. "Ze moeten zich bewust zijn van hun rol in de strijd tegen antibioticaresistentie door onnodig voorschrijven te vermijden. Een consultatie hoeft niet noodzakelijk te leiden tot een voorschrift. Dit is een cruciale kwestie voor de volksgezondheid waarin elke arts een volwaardige rol moet spelen. De jongeren van vandaag zijn de volwassenen van morgen; het is onze plicht om hen de beste kansen te bieden op een leven in goede gezondheid", besluit Huyghebaert.
Een consultatie hoeft niet noodzakelijk te leiden tot een voorschrift