Zwangerschapsdiabetes en de gevolgen voor het nageslacht: epigenetische opheldering
We weten dat diabetes bij de aanstaande moeder afwijkingen kan veroorzaken bij de toekomstige pasgeborene en dat epigenetica een rol speelt bij dit fenomeen. Verschillende onderzoeken die tijdens het EASD 2024 congres werden gepresenteerd, bieden nieuwe gegevens over dit onderwerp, waarbij de kenmerken van de pasgeborene in verband worden gebracht met bepaalde DNA-methylatiefactoren, die de activiteit van bepaalde DNA-regio's kunnen wijzigen zonder de gensequentie te veranderen.
Naast 'eenvoudige' glykemie zou ook insulineresistentie een therapeutisch doelwit kunnen zijn om te onderzoeken, volgens de studie [1] van het team onder leiding van Alice Maguolo (Universiteit van Lund, Zweden). We wisten al dat maternaal hyperinsulinisme het placentametabolisme en de ontwikkeling van de foetus kan beïnvloeden. De onderzoekers wilden nagaan of vroegtijdig hyperinsulinisme bij obese zwangere vrouwen geassocieerd kon worden met abdominale hyperadipositas bij hun toekomstige pasgeborenen - onafhankelijk van andere maternale risicofactoren - en wilden kijken naar mogelijke associaties tussen dit hyperinsulinisme en hoge niveaus van DNA-methylering in navelstrengbloed.
232 moeder-zwangere paren werden gerekruteerd uit de populatie van de TOP-studie (Treatment of Obese Pregnant Women). De aanstaande moeders ondergingen een glucosetolerantietest tussen de 18e en 20e week van de zwangerschap, met gelijktijdige meting van hun nuchtere insulinespiegels. Bij 158 baby's werd bij de geboorte de vetweefselsamenstelling gemeten en in navelstrengbloed werd de DNA-methylering van het genoom gecontroleerd. De resultaten werden onafhankelijk van verschillende factoren geanalyseerd, zoals de leeftijd, BMI en rookstatus van de moeder, gewichtstoename tijdens de zwangerschap en het geslacht van het kind.
Van deze factoren was alleen de nuchtere insulinespiegel van de moeder geassocieerd met de abdominale en totale adipositas van haar baby. Deze insulinespiegel van de moeder was ook geassocieerd met DNA-methylering in het abdominale bloed op twee plaatsen (RARB en C11orf54, de laatste werd al in verband gebracht met insulinemetabolisme in Drosophila).
De auteurs denken daarom dat het aanpakken van niet alleen hyperglykemie maar ook hyperinsulinisme bij deze vrouwen de metabole prognose van hun nakomelingen zou kunnen verbeteren.
Talrijke methyleringssites worden duidelijker
Op grotere schaal heeft een ander onderzoek - dit keer in Spanje [2] - het verband onderzocht tussen zwangerschapsdiabetes (GDM) en epigenetische markeringen zoals DNA-methylering. In een eerdere studie hadden de auteurs al een verschil vastgesteld in het aantal methyleringsplaatsen: bij vrouwen met GDM werden 272 extra plaatsen waargenomen tijdens de zwangerschap, vergeleken met vrouwen zonder GDM. In een meer gedetailleerde studie, ook met navelstrengbloed, identificeerden de auteurs een tiental methyleringen die geassocieerd werden met een toename van het gewichtspercentiel en het schedelomtrekpercentiel in aanwezigheid van GDM.
Referenties:
Maguolo A et al. Insuline levels in pregnant women with obesity are associated with higher abdominal fat deposition in newborns and with DNA methylation in cord blood. EASD-congres 2024, Wenen.
Linares-Pineda TM et al. Identification of Epigenetics marks shared between mothers with Gestational Diabetes and their Offspring, and their association with newborn anthropometric variables. EASD-congres 2024, Wenen.