Beter begrip van chronische pijn verhoogt welzijn patiënt
Chronische pijn heeft een grote impact op het dagelijks leven van maar liefst 23% van de bevolking. De zorg voor patiënten met chronische pijn is vaak niet passend, stelt Wouter Munneke, doctoraatsonderzoeker bij Pain in Motion (VUB). Aan de basis van chronische pijn ligt immers meer dan enkel lichamelijke factoren. Emoties zoals angst kunnen pijn versterken. Een beter begrip van die kennis bij zorgverleners leidt ook tot een verbetering van het welzijn van de patiënt.
"Patiënten met pijn zonder duidelijke oorzaak ondergaan vaak steeds meer scans die niets opleveren. Hun arts zegt dan dat ze fysiek gezond zijn. Dat is frustrerend en hun klachten zijn wel reëel", zegt onderzoeker Wouter Munneke. Uit eerder onderzoek blijkt dat pijn ook verbonden kan zijn aan angst, maar ook met onbegrip van familie en werkomgeving. "Patiënten schieten thuis, op het werk of in sociale relaties tekort. Dat leidt tot meer pijn", legt Munneke uit.
De onderzoeksgroep Pain in Motion van de Vrije Universiteit Brussel spitst zich toe op het verbeteren van het begrip en de behandeling van aanhoudende pijn door zorgverleners. Daarom ontwikkelden ze binnen een project met de FOD Volksgezondheid een cursus over chronische pijn die zorgverleners een framework voor een betere behandeling biedt.
Focus op psychosociale factoren en actieve behandeling
De cursus over chronische pijn gaf een grote verbetering in de kennis en percepties over pijn bij zorgverleners
"Pijn is normaal gesproken een beschermingsmechanisme van het lichaam", legt Wouter Munneke uit. "Maar bij aanhoudende pijn is het lichaam overbeschermend, waardoor wij pijn ervaren zonder gevaar voor daadwerkelijke schade. Psychologische en sociale factoren spelen daarbij een belangrijke rol. Angst is hier een goed voorbeeld van. Als we angstig zijn, of denken dat iets 'gevaarlijk' is dan worden we nog eerder gewaarschuwd middels een pijnervaring. Denk maar aan een kind dat bang is voor een prik. Hierdoor moeten we de behandeling juist niet richten op lichamelijke schade - die er vaak niet is of al genezen is, maar op onderliggende factoren die het lichaam overbeschermend houden."
Ongeveer 33 tot 49% van alle consulten bij huisartsen is met patiënten met aanhoudende pijn, maar pijn wordt maar heel weinig besproken binnen opleidingen voor zorgverleners
In de huidige zorgaanpak wordt er nog te veel gericht op onderliggende schade en weinig gefocust op de psychosociale factoren die een grote rol spelen bij aanhoudende pijn. Hierdoor is de behandeling vaak niet efficiënt. Dit bewezen de VUB-onderzoekers via trainingen die ze aan meer dan 500 zorgverleners uit allerlei disciplines (kinesisten, huisartsen, ergotherapeuten, psychologen, apothekers en verpleegkundigen) in vijf verschillende locaties in België (Antwerpen, Gent, Brussel, Namen, Luik) gaven. Bij die trainingen ging men na of de zorgverleners op een andere manier naar pijn kijken als ze rekening houden met zowel biologische, psychische en sociale factoren. "Het resultaat was treffend: de cursus over chronische pijn gaf een grote verbetering in de kennis en percepties over pijn bij zorgverleners en het initiële advies om pijn te vermijden en de aanbeveling van bedrust maakten plaats voor een focus op actie en patiënteneducatie over deze factoren zodat patiënten zelf ook beter met de pijnklachten om kunnen gaan. Zorgverleners schrijven ook minder vaak pijnmedicatie voor. Het welzijn van de patiënten zou erop vooruitgaan. Zo zouden ze ook minder vaak op doktersadvies thuiszitten."
Geen verwijt, maar oproep
De onderzoekers benadrukken dat deze bevindingen niet bedoeld zijn als verwijt naar de zorgsector, maar eerder als een oproep tot een bredere kennisverspreiding over de complexiteit van pijn. "Het is essentieel dat deze aanpak van pijn sterker wordt geïntegreerd in de zorgsector, zorgopleidingen, en de bredere samenleving", concludeert Munneke. Ongeveer 33 tot 49% van alle consulten bij huisartsen is met patiënten met aanhoudende pijn, maar pijn wordt maar heel weinig besproken binnen opleidingen voor zorgverleners, wat leidt tot een tekort aan kennis en kunde over dit grote maatschappelijk probleem. "Ons doel is om een cultuurverandering teweeg te brengen in hoe we pijn begrijpen en behandelen bij zowel opleidingen als zorgverleners, want de patiënten met aanhoudende pijn hebben recht op betere zorg".
Praktijkdag
Pain in Motion stelt trainingmateriaal en e-learningmodules over chronische pijn gratis beschikbaar voor zorgverleners en organisaties. Op de website kan ingeschreven worden voor een Praktijkdag pijneducatie in Gent op 24/10 of 18/11.