Nieuwe wet bescherming persoon met psychiatrische aandoening
De wet van 16 mei 2024 'houdende diverse bepalingen betreffende de bescherming van de persoon van de geesteszieke' is verschenen in het Staatsblad. De meeste bepalingen brengen wijzigingen aan in de wet van 26 juni 1990 betreffende de bescherming van de persoon van de geesteszieke.
Het opschrift van die wet wordt als volgt gewijzigd: 'Wet inzake de bescherming opgelegd aan een persoon met een psychiatrische aandoening'. De wijzigingen treden in werking op 1 januari 2025 maar de koning kan een vroegere inwerkingtreding bepalen.
Psychiatrische aandoening
De oorspronkelijke wet gaf geen definitie van 'geestesziekte'. Een nieuw artikel 1/1 definieert 'psychiatrische aandoening' als volgt: 'een volgens de huidige stand van de wetenschap als zodanig omschreven aandoening die de realiteitsperceptie, het oordeelsvermogen, de denkprocessen, de stemming of de controle over diens daden ernstig kan verstoren. De onaangepastheid aan de zedelijke, maatschappelijke, religieuze, politieke of andere waarden wordt niet als een psychiatrische aandoening beschouwd'.
Beschermingsmaatregelen
Hoofdstuk II van de oorspronkelijke wet luidde: 'Behandeling in een ziekenhuis'. Die titel wordt als volgt vervangen: 'Beschermingsmaatregelen'. Dat kan een beschermende observatiemaatregel zijn of een vrijwillige behandeling onder voorwaarden. Die laatste is volledig nieuw. Beide maatregelen vereisen een rechterlijke beslissing.
De beschermende observatiemaatregel vindt plaats in een residentiële instelling. Onder 'residentiële instelling' wordt verstaan: 'een instelling hiertoe erkend door de overheden bevoegd voor het gezondheidsbeleid op grond van de artikelen 128, 130 en 135 van de Grondwet die voldoende veiligheidsgaranties biedt voor de betrokkene en de samenleving, en een observatie mogelijk maakt, indien nodig met tussenkomst van externe diensten'.
De vrijwillige behandeling onder voorwaarden gebeurt in elk geval onder de voorwaarde dat de persoon met een psychiatrische aandoening zich residentieel of ambulant laat behandelen, overeenkomstig een behandelingsplan. Voor het opleggen van deze beschermingsmaatregelen blijft de voorwaarde van een omstandig geneeskundig verslag opgesteld door een onpartijdige en onafhankelijke arts behouden. De koning zal de opmaak van het omstandig geneeskundig verslag kunnen voorbehouden aan enkel de artsen die een specifieke vorming hebben gevolgd. Ook de spoedprocedure voor het opleggen van een beschermingsmaatregel door de procureur des konings blijft behouden, zij het niet ongewijzigd.
Verpleging in een familiale omgeving of een instelling
Hoofdstuk III van de oorspronkelijke wet luidde: 'Verpleging in een gezin'. Die titel wordt als volgt gewijzigd: 'Verpleging in een familiale omgeving of een instelling'. Het principe blijft behouden: wanneer beschermingsmaatregelen noodzakelijk zijn, maar de toestand van de persoon met een psychiatrische aandoening en de omstandigheden verpleging in een gezin of een instelling dat toelaten, kan de rechter deze maatregel opleggen.
Rechten van de patiënt
Artikel 32, § 1 van de oorspronkelijke wet bepaalt dat iedere persoon met een psychiatrische aandoening wordt behandeld met eerbiediging van zijn vrijheid van mening, van zijn godsdienstige en filosofische overtuiging en op zulke wijze dat zijn lichamelijke en geestelijke gezondheid, zijn sociale en gezinscontacten en zijn culturele ontplooiing in de hand worden gewerkt. Deze bepaling wordt inhoudelijk ongewijzigd behouden. Uiteraard is ook de wet rechten van de patiënt van toepassing.