Wetswijziging bescherming persoon geesteszieke zo goed als rond
Op 4 april keurde de Kamercommissie Justitie het 'wetsontwerp houdende diverse bepalingen betreffende de bescherming van de persoon van de geesteszieke' in tweede lezing goed. Daarmee is de langverwachte wijziging van de wet van 26 juni 1990 betreffende de bescherming van de persoon van de geesteszieke zo goed als rond, op de goedkeuring door de plenaire Kamer na.
Het oorspronkelijke wetsontwerp werd in de Kamercommissie aangepast, maar voornamelijk aangevuld op procedureel vlak. Een van de opvallende aanpassingen gebeurde in de titel ervan. Aanvankelijk luidde die: 'wijziging van de wet van 26 juni 1990 betreffende de bescherming van de persoon van de geesteszieke'; nu: 'houdende diverse bepalingen betreffende de bescherming van de persoon van de geesteszieke'. Het resultaat komt op hetzelfde neer: de wet van 26 juni 1990 blijft bestaan, maar wordt gewijzigd en aangevuld.
Persoon met een psychiatrische aandoening
In het opschrift van die wet wordt de term 'persoon van de geesteszieke' vervangen door 'persoon met een psychiatrische aandoening'. Een psychiatrische aandoening is als volgt gedefinieerd: 'een volgens de huidige stand van de wetenschap als zodanig omschreven aandoening die de realiteitsperceptie, het oordeelsvermogen, de denkprocessen, de stemming of de controle over diens daden ernstig kan verstoren'.
Beschermingsmaatregelen
Hoofdstuk II van wet luidt nu: 'Behandeling in een ziekenhuis'. Die misleidende titel wordt vervangen door 'Beschermingsmaatregelen', te weten een beschermende observatiemaatregel of een vrijwillige behandeling onder voorwaarden. Die laatste is volledig nieuw. Beide maatregelen vereisen een rechterlijke beslissing.
De beschermende observatiemaatregel vindt plaats in een residentiële instelling, dit is een erkende instelling die voldoende veiligheidsgaranties biedt voor de betrokkene en de samenleving, en een observatie mogelijk maakt, indien nodig met tussenkomst van externe diensten. De vrijwillige behandeling onder voorwaarden gebeurt in elk geval onder de voorwaarde dat de persoon met een psychiatrische aandoening zich residentieel of ambulant laat behandelen, overeenkomstig een behandelingsplan.
Voor het opleggen van deze beschermingsmaatregelen blijft de voorwaarde van een omstandig geneeskundig verslag opgesteld door een onpartijdige en onafhankelijke arts behouden. Ook de spoedprocedure voor het opleggen van een beschermingsmaatregel door de procureur des konings blijft behouden, zij het niet ongewijzigd.
Familiale omgeving
Hoofdstuk III van de wet luidt nu: 'Verpleging in een gezin'. Die titel wordt 'Verpleging in een familiale omgeving of een woonzorgcentrum'. Het principe blijft behouden: wanneer beschermingsmaatregelen noodzakelijk zijn, maar de toestand van de persoon met een psychiatrische aandoening en de omstandigheden verpleging in een familiale omgeving of een woonzorgcentrum dat toelaten, kan de rechter deze maatregel opleggen.
Bijstand door een advocaat en een psychiater
De bijstand door een advocaat werd door de Kamercommissie gewijzigd. Bij gebrek aan een advocaat verzoekt de rechter bij ontvangst van het verzoekschrift de stafhouder of het bureau voor juridische bijstand om onverwijld van ambtswege een advocaat aan te wijzen.
De bijstand door een psychiater wijzigde als volgt: de persoon met een psychiatrische aandoening kan een arts-psychiater kiezen om hem bij te staan. Indien hij de naam van een door hem gekozen arts-psychiater niet heeft medegedeeld aan de griffier, kan de rechter er een aanwijzen.
Hoorplicht
Ook de hoorplicht van de rechter is aangepast. De rechter hoort de persoon met een psychiatrische aandoening, de verzoeker, alsmede alle andere personen die hij dienstig acht te horen. Deze hoorzittingen gebeuren in aanwezigheid van de advocaat van de persoon met een psychiatrische aandoening. De rechter hoort, zo mogelijk, de echtgenoot, de wettelijk samenwonende of de persoon met wie de persoon met een psychiatrische aandoening een feitelijk gezin vormt, de bloedverwanten tot de tweede graad, de personen die belast zijn met de dagelijkse zorg van de persoon met een psychiatrische aandoening of hem begeleiden.
Als de persoon met een psychiatrische aandoening het ouderlijk gezag heeft over de persoon van een kind, hoort de rechter zo mogelijk de andere ouder en, in voorkomend geval, degene aan wie het minderjarige kind is toevertrouwd. Indien de persoon met een psychiatrische aandoening minderjarig is, hoort de rechter zo mogelijk zijn wettelijke vertegenwoordigers.