Wetsvoorstel uitbreiding euthanasiewet tot verworven wilsonbekwaamheid
Op 14 maart dienden Robby De Caluwé (VLD) en Karin Jiroflée (Vooruit) in de Kamer een wetsvoorstel in 'tot wijziging van de wet van 28 mei 2002 betreffende de euthanasie' Beide parlementsleden willen een uitbreiding van de wilsverklaring euthanasie naar personen met verworven wilsonbekwaamheid. Opvallend is dat geen enkel Franstalig Kamerlid dit wetsvoorstel mee ondertekende.
Volgens de huidige wet kan alleen een patiënt die niet meer bij bewustzijn is - die zich in een onomkeerbare coma bevindt - euthanasie verkrijgen op basis van een voorafgaande wilsverklaring. Het wetsvoorstel beoogt de huidige euthanasiewet en het toepassingsgebied van een dergelijke wilsverklaring uit te breiden naar personen met 'verworven en onomkeerbare wilsonbekwaamheid'.
Wie?
Het gaat dan over wilsonbekwaam geworden patiënten die niet meer bij bewustzijn zijn, terminaal zieke patiënten die ten gevolge van hun aandoening wilsonbekwaam werden of, in het geval van een niet aangeboren hersenaandoening, een patiënt die een dergelijk gevorderd stadium heeft bereikt dat hij of zij zich in de fysieke of psychische toestand bevindt die vooraf in zijn of haar wilsverklaring werd beschreven.
Grote verantwoordelijkheid patiënt
Het wetsvoorstel vervangt in artikel 4 dat de voorafgaande wilsverklaring regelt, de voorwaarde 'niet meer bij bewustzijn' door 'zich bevinden in de toestand van wilsonbekwaamheid die hij in zijn wilsverklaring heeft beschreven'.
De twee anderen voorwaarden (een ongeneeslijke aandoening en een onomkeerbare toestand) blijven behouden. Wie een voorafgaande wilsverklaring opstelt, draagt zelf een grote verantwoordelijkheid. Het wetsvoorstel voegt in artikel 4 immers de volgende bepaling toe: 'Wanneer het om een wilsonbekwaamheid gaat zoals bedoeld in dit artikel, moeten de wensen van de patiënt op een duidelijke en expliciete wijze in de wilsverklaring worden geformuleerd. De patiënt beschrijft in deze wilsverklaring nauwkeurig aan welke voorwaarden zijn toestand moet voldoen op het ogenblik dat hij de toepassing van euthanasie wenst.
Ze wordt eventueel in samenwerking met een arts naar zijn keuze opgesteld om alle mogelijkheden die voor hem openstaan, te bespreken.' Voorts wordt bepaald dat een arts naar keuze van de verzoeker de wilsverklaring kan ondertekenen en dateren en dat deze arts hiermee uitsluitend de wilsbekwaamheid van de verzoeker bevestigt.
Vertrouwenspersoon
De geldende euthanasiewet bepaalt dat de patiënt in de voorafgaande wilsverklaring één of meer meerderjarige vertrouwenspersonen in volgorde van voorkeur kan aanwijzen die de arts op de hoogte brengen van de wil van de patiënt. Het wetsvoorstel voegt daar nu aan toe: 'De vertrouwenspersoon "vertegenwoordigt" de verzoeker van de wilsverklaring indien deze wilsonbekwaam werd'. Het is merkwaardig dat vertegenwoordigt tussen aanhalingstekens wordt geplaatst. Een vertegenwoordiger oefent de rechten uit van de onbekwame maar in het geval van euthanasie is dat onmogelijk: euthanasie kan enkel op basis van het uitdrukkelijk verzoek van de patiënt zelf. Tussen aanhalingstekens of niet, deze aanvulling zal de grenzen tussen vertrouwenspersoon en vertegenwoordiger doen vervagen. Net zoals dit reeds het geval is in de gewijzigde wet op de rechten van de patiënt.