Waarschuwingen voor Belgisch zorgsysteem

Voor de vijfde keer heeft het Federaal Expertisecentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) de performantie van het Belgisch gezondheidszorgsysteem onderzocht. Voor het eerst is ook de veerkracht (het vermogen van het systeem om zich te herpakken na een crisis) beoordeeld.

8 februari 2024

De 'Health System Performance Assessment' (HSPA) werd uitgevoerd door het KCE in samenwerking met het Riziv, Sciensano en de FOD Volksgezondheid. De HSPA gebruikt 142 indicatoren in vijf dimensies (toegankelijkheid, efficiëntie, billijkheid, kwaliteit, duurzaamheid en de nieuwe dimensie veerkracht).

Kwaliteit is goed

Wat betreft de kwaliteit van de zorg zit België rond het gemiddelde van de EU-14-landen. Voor sommige indicatoren doet ons land het zelfs beter, zoals behandelbare sterfte (sterfte die vermeden kan worden door gepaste behandeling), sterfte na een acuut myocardinfarct, en overlevingspercentages voor borstkanker en colorectale kanker. Ook de aanpak van MRSA-infecties gaat de goede kant op. Maar de opvolging van diabetes kan beter, het voorschrijven van antibiotica is niet altijd in overeenstemming met de richtlijnen en het ongepast gebruik van medische beeldvorming bij lage rugpijn blijft hoog. Door personeelstekort kan in ziekenhuizen niet altijd de beste patiëntenzorg gegarandeerd worden.

De toegankelijkheid van het zorgsysteem is goed dankzij de verplichte ziekteverzekering. In de praktijk is de toegang minder vanzelfsprekend voor de sociaaleconomisch zwakkeren; eigen bijdragen van de patiënt kunnen financiële drempels creëren. De lage conventiegraad in bepaalde medische specialismen en tandzorg is daarbij een aandachtspunt.

Niet verteerd

Qua preventie is er nog werk aan de winkel. Alleen de vaccinatiegraad bij jonge kinderen bereikt een aanvaardbaar niveau, maar de mazelen- en HPV-vaccinatie bij adolescenten haalt de WHO-doelstellingen niet. De screening op borst-, baarmoederhals- en colorectale kanker moet beter, met name in Wallonië en Brussel.

Nieuw is dat het KCE de 'veerkracht' van het systeem heeft gemeten. Na de disruptieve covid-19-crisis kleurden de meeste geïmpacteerde indicatoren vrij snel weer groen. Maar het percentage gezondheidswerkers dat overweegt het beroep op te geven, het percentage ziekenhuisbedden dat nog steeds gesloten is door ziekteverzuim of overmacht, en het aantal vacatures voor verpleegkundigen zijn niet te miskennen waarschuwingssignalen dat de crisis nog niet helemaal verteerd is.

Het KCE roept bevoegde overheden en administraties op om de waarschuwingssignalen aan te pakken, meer expliciete en meetbare prioriteiten en doelstellingen te formuleren, en gezondheidsgegevens van hoge kwaliteit beschikbaar te maken.