KCE stelt kwaliteitsstandaard op voor knieartrose
Artrose is de meest voorkomende gewrichtsaandoening en het aantal gevallen met (knie)artrose neemt steeds toe, door de vergrijzende bevolking. Het Kenniscentrum stelde een aantal aanbevelingen op om de zorgkwaliteit bij knieartrose te verbeteren, een primeur voor het domein van de orthopedie.
Om de zorgkwaliteit van de aanpak van knieartrose in ons land te meten en te verbeteren, kreeg het KCE de vraag om kwaliteitsindicatoren te ontwikkelen voor de Belgische context. Het KCE-project is een eerste aanzet. In België zijn de deelstaten bevoegd voor zorgbeleid en kwaliteitsevaluatie. Het rapport is dan ook in eerste instantie gericht aan de Belgische kwaliteitsinstituten: het Vlaams Instituut voor Kwaliteit van Zorg (VIKZ) en het 'Plateforme pour l'Amélioration continue de la Qualité des soins et de la Sécurité des patients' (PAQS) in Brussel en Wallonië. Zij kunnen de resultaten verder operationaliseren en implementeren. Het rapport kan eveneens een inspiratiebron zijn voor alle zorgverleners die betrokken zijn bij de aanpak van knieartrose, zodat iedereen die kampt met knieartrose kwaliteitsvolle zorg krijgt.
Chirurgische ingreep
De aanpak bij knieartrose is er vooral op gericht om de ziekteprogressie te vertragen, de symptomen van de patiënt te temperen en diens mobiliteit en levenskwaliteit te verbeteren. Voor de meerderheid van de patiënten volstaat begeleide oefentherapie en is een chirurgische ingreep niet nodig.
Knieartrose was de voorbije jaren verantwoordelijk voor ongeveer 26.000 ziekenhuisopnames per jaar in België, met slechts 2% van de patiënten in dagopname. Vrouwen vertegenwoordigden 61% van de opnames. De patiënten zijn gemiddeld 68 jaar oud. Daarnaast werd knieartrose gemeld als secundaire diagnose bij ongeveer 13.000 patiënten.
De overgrote meerderheid van de patiënten die in 2020 werden gehospitaliseerd voor knieartrose, kreeg een primaire knieprothese (bijna 94%) (tegenover 4,6% bij knieartrose als secundaire diagnose). Artroscopieën worden steeds minder geattesteerd, van 0,2% (2016) tot minder dan 0,1% (2020) van de ziekenhuispatiënten met hoofddiagnose knieartrose.
Volgens de OESO behoort België tot de Europese landen met het hoogste percentage knieprothesen per inwoner. Slechts drie andere Europese landen gaan ons voor.
Enkele aanbevelingen
Op basis van de wetenschappelijke literatuur en in samenwerking met een panel van zorgverleners en patiëntenvertegenwoordigers, bracht het KCE de belangrijkste aanbevelingen voor knieartrose samen.
Enkele aspecten:
- Voor een diagnose door de huisarts is medische beeldvorming niet nodig, en volstaat een klinisch onderzoek. Bij de arts-specialist is wel een radiologisch onderzoek (RX, maar geen MRI) nodig voor de bevestiging van de diagnose en de voorbereiding op een operatie.
- Lichaamsbeweging wordt algemeen aanbevolen om pijn bij artrose te voorkomen en te verminderen. Een kinesitherapeut is het beste geplaatst om oefeningen te geven die aan de patiënt zijn aangepast. Er blijkt echter een grote variatie te bestaan bij de inzet van kinesitherapie bij (gevorderde) knieartrose. Verder worden nog steeds behandelingen gegeven die niet bijdragen aan een goede zorgkwaliteit, zoals massage, thermobehandeling en elektrotherapie.
- Als uiteindelijk een knievervanging nodig blijkt, moet de kinesitherapeut de oefentherapie bij de patiënt best op de dag van de ingreep opstarten. Momenteel wordt dit echter vaak uitgesteld tot de dag na de operatie.
Geïntegreerde zorg
De internationale richtlijnen voor de aanpak van knieartrose wijzen unaniem op het belang van patiëntgerichte, multimodale en multidisciplinaire zorg. Een aantal voorbeelden hiervan zijn de inzet en coördinatie van verschillende types van gekwalificeerde zorgverleners en het gebruik van zorgtrajecten, zowel voor de eerste als tweede lijn.
In België bestaat er (nog) geen zorgtraject voor knieartrose. De kwaliteitsstatements in het KCE-rapport beschrijven het verloop van het ziekteproces van een patiënt, van diagnose met vroegtijdige klachten naar een chronische knieartrose, met verwijzingen voor oefentherapie, dieet, en in een later stadium naar de tweede lijn voor een opinie omtrent een eventuele chirurgische ingreep.
Een zorgtraject organiseert en coördineert de aanpak, de behandeling en de opvolging van een patiënt met een chronische aandoening. Bij een multidisciplinair zorgtraject voor knieartrose zouden verschillende partijen betrokken zijn, afhankelijk van het stadium van de aandoening, met naast de patiënt, bv. de huisarts, kinesitherapeut en/of beweegcoach, chirurg, arts fysische geneeskunde, diëtist, en eventueel een zorgcoördinator.
Lees hier de complete kwaliteitsstandaard en kwaliteitsindicatoren bij knieartrose.