Vlaamse geboortecijfers: 9% van de moeders heeft diabetes

Het aantal zwangere vrouwen met diabetes neemt onrustwekkend toe. In 2022 had 8,9% van de vrouwen pregestationele of gestationele diabetes. Dat hangt vooral samen met het grote aandeel van zwangere vrouwen met overgewicht of obesitas. Dat staat te lezen in het uitgebreide jaarrapport voor 2022 van het SPE.

Wouter Colson - 24 november 2023

Tien jaar geleden bedroeg het percentage zwangere vrouwen met diabetes nog 'maar' 3,3%. Vooral de laatste jaren ziet men een belangrijke toename (zie grafiek). Deze toename heeft mogelijk ook te maken met een verbeterde screening.

Er is een sterk verband tussen de aanwezigheid van diabetes enerzijds, en het BMI en de leeftijd van de moeder anderzijds. Ook de pariteit speel een rol (zie tabel).

Met 8,9% steekt Vlaanderen overigens nog gunstig af tegenover de ander gewesten in ons land. In Brussel kampt 16,7% van de zwangere vrouwen met diabetes, en in Wallonië 11,6%

Hoog BMI

Meer dan vier op de tien (42,2%) van de zwangere vrouwen heeft bij het begin van de zwangerschap een BMI van meer dan 25 kg/m²: in 2022 heeft 26,4 % van de moeders overgewicht en 15,8 % obesitas . In 2013 bedroeg het aandeel moeders met overgewicht of obesitas 34,0 %.

Zwangere vrouwen met overgewicht hebben niet alleen een groter risico van diabetes, maar ook van hypertensie. De kans dat het kind geboren wordt met een keizersnede neemt ook toe. En de kinderen lopen ook zelf later meer het risico om gewichtsproblemen te ontwikkelen.

De onderzoekers van het Studiecentrum voor Perinatale Epidemiologie benadrukken nog eens het grote belang van een gezonde levensstijl en een gezond gewicht vóór de zwangerschap.

Evolutie

Overigens stelde het SPE vast dat de dalende evolutie van het aantal geboorten in Vlaanderen zich na trendbreuk in 2021 weer doorzet. Tussen 2013 en 2022 nam het aantal geboorten af met 7,9% - van 67.191 geboorten in 2013 tot 61.872 in 2022 .

In 2021 werd een toename van het aantal geboorten geregistreerd met 4,2 % in vergelijking met het jaar ervoor. Maar deze opleving was van korte duur. In 2022 daalde het aantal geboorten opnieuw tot het niveau van 2020.

Het aantal bevallingen nam het afgelopen decennium in alle Vlaamse provincies af.

De grootste relatieve daling vond plaats in Limburg (-13,9 %), gevolgd door Oost-Vlaanderen

(-7,9 %) en Antwerpen (-6,6 %).

Maar er is ook wel positief nieuws.

• Het aantal episiotomieën bij vaginale bevallingen neem af - een gunstige trend die al jaren aan de gang is. In 2022 werd nog bij 31,9% van de vaginale bevallingen een episiotomie toegepast in vergelijking met 51,9% in 2013. Dat is een relatieve daling met 38,5%.
• Acht op tien van de moeders (82,6 %) geeft aan borstvoeding te willen geven. Vooral vrouwen die bevallen van hun eerste kind hebben de intentie om borstvoeding te geven. De intentie om borstvoeding te geven gebeurt tijdens de zwangerschap en in de eerste uren na de bevallingen. Maar deze bevindingen liggen in lijn met de gegevens van het Agentschap Opgroeien. Daaruit blijkt dat 82,2 % van de baby's geboren in Vlaanderen met borstvoeding startte, en dat 77,8 % van de kinderen in het prille levensbegin uitsluitend borstvoeding krijgt.
• Het aandeel van pasgeborenen dat opgenomen wordt op neonatologie vermindert. Eén op zeven levend geboren kinderen (13,5 %) werd in 2022 binnen de eerste zeven dagen na de geboorte opgenomen op een neonatologie, waarvan 9,1 % op een N*-afdeling (lokale niet-intensieve neonatale zorg) en 4,5 % op een NIC-dienst (neonatale intensieve zorg). Ter vergelijking: het aandeel kinderen dat op een neonatologie werd opgenomen in 2013 bedroeg 16,1 %. De daling betreft vooral het aandeel kinderen dat opgenomen wordt op een N*-afdeling.

De laatste bevindingen benadrukken het grote belang een zorgvuldige prenatale zorg en zwangerschapsopvolging (voorkomen van groeirestrictie).

Verder is bij belangrijke prematuriteit of ernstige congenitale malformatiesis prenatale verwijzing naar een centrum met een regionale perinatale zorgfunctie (P*-functie) nodig.

Het volledige jaarrapport van het Studiecentrum voor Perinatale Epidemiologie vindt u hier.