FOD Volksgezondheid waarschuwt voor microplastics

Naar aanleiding van nieuwe Europese regelgeving lanceerde de FOD Volksgezondheid een sensibiliseringscampagne rond microplastics in samenwerking met AK-huiscartoonist Kim Duchateau.

Emily Nazionale - 31 oktober 2023

U vernam het misschien al: in het kader van de Europese wetgeving REACH (Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals) nam de Europese Commissie eind september 2023 nieuwe maatregelen aan om bewust toegevoegde microplastics te beperken. Microplastics zijn plastic deeltjes van minder dan vijf millimeter groot die in de eerste plaats ontstaan door het langzaam uit elkaar vallen van plastic (zwerf)afval.

Daarnaast komen microplastics vaak los van autobanden en synthetische textielproducten, zoals acryl, nylon en polyester (fleece).

Voorts worden microplastics ook als los product op de markt aangeboden, denk aan glitter of plastickorreltjes.

Het is die laatste groep die de recente aanpassing van de Europese wetgeving voor chemicaliën REACH viseert. Microplastics zijn voortaan verboden in alle toepassingen waarbij ze bewust gebruikt of toegevoegd worden aan mengsels, zoals in glitters, speelgoed en bepaalde verven. Ook microkorrels in scrubs zijn voortaan verboden.

Vooral sensibiliseren

Met tekeningen van cartoon en striptekenaar Kim Duchateau wil de FOD Volksgezondheid microplastics beter bekend maken onder de bevolking en burgers informeren over de gevaren ervan voor natuurlijke ecosystemen.

Op de website van de FOD Volksgezondheid staat het goed uitgelegd: "Kleine mariene organismen als vissen, kreeftjes en garnalen kunnen de plastic deeltjes ten onrechte als voedsel aanzien; ze kunnen ermee verzadigd raken en sterven door ondervoeding."

"De deeltjes kunnen ook opgenomen worden door de cellen en zo in andere organen terechtkomen. Via de voedselketen komen de stukjes plastic vervolgens op ons bord terecht. Wetenschappers ontdekten al microplastics in onder andere mosselen, oesters, bier, fruit, zeezout en kraanwater."

Om een beter zicht te krijgen op de risico's van blootstelling aan microplastics voor de menselijke gezondheid is meer onderzoek nodig. Uit een recent onderzoek van het Blue Growth Research Lab van UGent in opdracht van de FOD Volksgezondheid blijkt dat microplastics op cellulair niveau toxische effecten kunnen veroorzaken. "We zien voornamelijk indicaties voor oxidatieve stress, ontstekingsreacties en schade aan het DNA van de cellen", aldus prof. Jana Asselman.

Tips

De tekeningen van Kim Duchateau tonen waar we microplastics zoal terug kunnen vinden. Ze bevatten ook tips over wat we zelf kunnen doen om het microplasticsprobleem te beperken.

Tips van de FOD Volksgezondheid om microplastics te beperken

• Vermijd plastic verpakkingsmateriaal en maak gebruik van een herbruikbare boodschappentas, drinkfles of brooddoos.

• Neem een milieuvriendelijke rijstijl aan. Hoe sportiever je rijdt, hoe meer brandstof je verbruikt en hoe meer plastic deeltjes in de natuur terechtkomen.

• Vermijd tandpasta, cosmetica en andere verzorgingsproducten die microplastics bevatten.

• Kies voor verzorgings- en schoonmaakproducten met het EU Ecolabel, deze bevatten zeker geen microplastics.

• Was synthetische kleding niet vaker dan nodig. Laat je kleren uitwaaien in de frisse lucht.
  
• Vermijd synthetische kleding en kies voor kleding gemaakt van natuurlijke materialen zoals linnen, katoen of wol.

• Was op een lage temperatuur (30°). Bij hoge temperaturen worden sommige stoffen beschadigd, waardoor meer microvezels vrijkomen.