Europese gegevens over actinische keratose
Euromelanoma is een grootschalige campagne voor educatie over en preventie van huidkanker, die in 1999 is opgestart door zes Belgische dermatologen (Thomas Maselis, Mark van Daele, Christian Pirard, Véronique Del Marmol, Bertrand Richert, Koen de Boulle), met o.a. een dag gratis screening op melanoom. Al 33 landen nemen eraan deel. Euromelanoma is de officiële preventiecampagne van de European Association of Dermato-Oncology (EADO) geworden.
Op het jaarlijkse congres van de EADO hebben Belgische en Italiaanse vorsers een analyse gepresenteerd van de samengevoegde gegevens over actinische keratose bij de mensen die tussen 2009 en 2018 hadden deelgenomen aan de campagnes. Actinische keratose is een precursor van spinocellulair carcinoom van de huid.
Ter herinnering, de deelnemers werden uitgenodigd om een gestandaardiseerde vragenlijst in te vullen over demografische gegevens en risicofactoren, en een ander deel van de vragenlijst over de klinische aspecten werd ingevuld door de dermatologen. In het totaal ging het om de gegevens van 310 466 mensen (vrouwen 65%, mannen 35%, mediane leeftijd 45 jaar, kwartielafstand 33-60 jaar) in 30 landen. 31 994 deelnemers (10,3%) vertoonden minstens één actinische keratose.
Bij multivariate analyse werd een significante, onafhankelijke correlatie gevonden tussen actinische keratose en het mannelijke geslacht, de leeftijd, een bleke huid, een laag scholingsniveau, werken in open lucht, een zonneslag tijdens de kinderjaren/adolescentie, een familiaire voorgeschiedenis van melanoom, een persoonlijke voorgeschiedenis van huidkanker melanoom niet meegeteld en huidschade als gevolg van de zon/letsels verdacht voor kanker (p telkens < 0,001). Omgekeerd beschermden een donkere huid, het gebruik van zonnecrème en deelname aan screeningprogramma's tegen actinische keratose. De invloed van de duur van de jaarlijkse vakantie in de zon is niet goed geëvalueerd, maar is waarschijnlijk beperkt.
Er is overigens een significante interactie vastgesteld tussen de leeftijd, de breedtegraad en de prevalentie van actinische keratose (op eenzelfde breedtegraad stijgt de prevalentie met de leeftijd. Hoe hoger de breedtegraad, des te vroeger treden letsels van actinische keratose op.)
De vorsers onderstrepen dat dat de eerste grootschalige studie is die de prevalentie van actinische keratose in Europa heeft geëvalueerd met een gestandaardiseerde vragenlijst. Er blijken complexe interacties te bestaan tussen het fenotype, het gedrag en de geografische streek. De breedtegraad alleen blijkt maar een marginale invloed te hebben. Die resultaten geven waardevolle informatie met het oog op een toekomstig preventief beleid, dat rekening houdt met de sociale en culturele aspecten van elk land.
Naar de presentatie van Gerardo Palmisano