Meer musculoskeletale klachten door werk
Het aantal werknemers met musculoskeletale klachten neemt toe. Ook psychosociale risicofactoren gaan meer doorwegen bij het werk. Dat blijkt uit een onderzoek van onderzoekers van vier universiteiten in opdracht van de FOD Werkgelegenheid.
Het onderzoek past binnen een Europees project en wordt geregeld herhaald. Daarmee kan de evolutie van bepaalde indicatoren worden nagegaan. Bijna 4.000 werknemers werden in 2021 voor het onderzoek telefonisch bevraagd.
Daaruit blijkt onder meer dat - voor de musculoskeletale klachten - van de ondervraagde werknemers er
- 51% de laatste 12 maanden last had van rugpijn;
- 56% spierpijn in de schouders, nek en/of bovenste ledematen hebben ervaren;
- 34% spierpijn ondervond in de onderste ledematen.
Hoofdpijn en vermoeide ogen kwam voor bij 48%. Vier vijfde rapporteerde mintens één van de vier vermelde klachten. Bij 58% was er sprake van meer dan één van deze klachten.
Zestig procent van de werknemers geven aan dat ze voor hun werk vaak of altijd dezelfde bewegingen met de handen of armen moeten herhalen. 24% zegt dat ze voor hun werk vaak of altijd pijnlijke of vermoeiende houdingen moeten aannemen.
Wat verder de blootstelling aan biomechische risico betreft, moeten 18% van de werknemers dikwijls of voortdurend zware lasten dragen. Negen procent zegt dat ze vaak mensen moet optillen.
Voor hetzelfde project vonden er al bevragingen plaats in 2010 en 2015. De onderzoekers stellen dat er, tegenover 2015 een ongunstige evolutie is en dat alle onderzochte risico's zijn toegenomen.
Psychosociale risico's
Dat geldt ook voor psychosociale risico's. Van de vijf kenmerken die bevraagd werden voor het psychologische welzijn vertoonden er vier een negatieve evolutie in vergelijking met 2015. Ongeveer 7% geeft bijvoorbeeld aan zich de laatste twee weken mentaal "helemaal niet" of "soms" niet goed te voelen.
Bijna een derde van de werknemers voelt zich op het eind van de dag lichamelijke uitgeput en 15% geeft aan dan emotioneel op te zijn. Maar aan de andere kant is de 'bevlogenheid' ook heel groot bij de ondervraagde werknemers: tussen 77% en 83% voelt zich energiek op het werk, is enthousiast en heeft het gevoel dat de tijd snel voorbij gaat.
Het is zeker niet allemaal kommer en kwel, volgens de onderzoekers. De 'tewerkstelling' is de laatste jaren wel verbeterd. Meer mensen werken met vaste contracten en de carrièremogelijkheden blijken beter. Ook de arbeidsverhoudingen zouden gunstig evolueren, met toch wat meer participatie.
De ruime helft van de werkgevers heeft een kwalitatieve goede of minstens evenwichtige baan. Aan de andere kant klaagt een kwart over kwalitatief slecht werk. Een vijfde van de werknemers ervaart een gebrek aan autonomie.
Het rapport peilt ook naar het voorkomen van asociaal gedrag op het werk. Vooral klachten over intimidatie, agressie en pesten lijken toegenomen: 9% zegt daarmee in het voorbije jaar geconfronteerd te zijn geweest, in vergelijking met 3% in 2015. 11% kreeg in de voorbije maand te maken met bedreigingen of verbale agressie; 2% met ongewenst sekueel gedrag.
Het onderzoek heeft een schat van gegevens opgeleverd die de onderzoekers de komende maanden en jaren verder zullen exploreren. De invloed van sekse, opleidingsniveau en de sector waarin iemand is tewerkgesteld kan nog verder worden geanalyseerd.
De onderzoekers van de KU Leuven, de VUB, de ULB en ULiège kunnen er nog verder mee aan de lsag.
Ook voor het beleid levert dit onderzoek belangrijke inzichten op. Zo staat nu al vast dat het beleid rond het vermijden van musculoskeletale aandoeningen - dat nog steeds gebaseerd is op twee Europese richtlijnen uit de jaren 90 - aan een update toe is.
Covid
De samenwerking met de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden wordt zeker voortgezet en een nieuwe bevraging is al gepland in 2024.
De bevraging die de actuele resultaten heeft opgeleverd had eigenlijk moeten plaatsvinden in 2020en niet in 2021, maar werd uitgesteld door de covidcrisis.
Covid heeft zeker ook wel een invloed gehad op het werk en de werkomstandigheden. Dat thuiswerk enorm is toegenomen zal ook wel op de gezondheidseffecten hebben gespeeld. Maar door de covidcrisis vond misschien ook vaker overleg plaats over de organisatie van het werk - wat het gevoel van participatie vergrootte.
Het volledige rapport kunt u downloaden van de FOD Werkgelegenheid.