Primeur voor ZNA/GZA: een extra paar 'virtuele' ogen
Antwerpse ziekenhuizen gaan als eerste in België AI-toepassingen gebruiken om de diagnostiek van tumoren te verbeteren en te versnellen. "Het is alsof een extra paar ogen meekijken naar de biopten", zegt dokter Frederik Deman van de laboratoria pathologische anatomie van ZNA en GZA.
"Vroeger tuurden we naar de weefselcoupes door een microscoop, nu worden de beelden getoond op een scherm", legt dokter Deman uit. "Bovendien zal innoverende software voortaan de beelden mee analyseren en helpen de arts om de tumoren te karakteriseren."
Twee AI-pakketten
"We werken met twee softwarepakketten." Een eerste pakket ontwikkeld door het Israëlische bedrijf Ibex Medical helpt om de diagnose van een maligne aandoening te stellen. "De software creëert heat maps die bovenop het beeld wordt geprojecteerd en helpt om te focussen op gebieden die voor het stellen van een diagnose van belang kunnen zijn." Deze software zal eerst gebruikt worden voor biopten van borstweefsel, later komen daar prostaat- en maagbiopten bij. Een tweede pakket is van het Duitse bedrijf Mindpeak en speurt de cellen af naar de expressie van PD-L1 op het oppervlak. Dat is belangrijk om te voorspellen of de tumor gaat reageren op (bepaalde) immuuntherapie. "We kleuren de cellen met PD-L1 met een immunochemisch proces. Een biopt bevat al gauw miljoenen cellen - onmogelijk voor de patholoog om die te gaan tellen. De computer kan dat wel. Het kwantificeert hoeveel cellen PD-L1 tot expressie brengen in verhouding tot de cellen die dat niet doen - en stopt die gegevens in een formule. Dit onderzoek gebruiken we bij longtumoren, bij neoplasieën van borst, blaas, baarmoederhals, maag, slokdarm,..."
Pionier
De artificiële intelligentie helpt de arts bij zijn beslissing maar het blijft de arts die aan het roer staat, onderstreept Deman. Het is ook belangrijk te begrijpen dat het niet meer om experimentele programma's gaat. "Ze zijn al ruim gevalideerd. Over de hele wereld worden ze al in een tiental laboratoria gebruikt, maar in België zijn wij wel de eerste. We behoren nog tot de groep van pioniers die deze toepassingen in gebruik neemt."
"Het maakt onze diagnose trefzekerder. Wanneer je niet zeker bent over je bevindingen bij een biopt, is het gebruikelijk een beroep te doen op een collega voor een tweede opinie. Nu is bij wijze van spreken een tweede opinie van in het begin aanwezig. De software brengt de interobserver variability, die een probleem vormt bij de beoordeling van PD-L1-immunohistochemie, naar zo goed als nul. Ze brengt ook een versnelling mee van het proces. Het onderzoeken van de gevoeligheid van de tumor voor immunotherapie gebeurt nu extern maar met deze software zullen we het voortaan intern afhandelen waardoor we een kleine week winnen. Ook bij de diagnostiek van borst-, prostaat- en maagtumoren schatten we dat we tijd zullen winnen."
Peperduur
Deze belangrijke innovatie zal de patiënt niets kosten, de kosten worden gedragen door het lab. "Helaas heeft het Riziv nog niet zoiets als een AI-vergoeding - al winnen deze toepassingen erg aan belang in onze actuele geneeskunde", denkt Deman. Overigens is ook de ziekteverzekering wel belanghebbende bij dit soort innovaties. Immuuntherapie is vaak een dure aangelegenheid; de klasse van PD-L1- en PD1-inhibitoren is de voorbije jaren aanzienlijk gaan wegen op het geneesmiddelenbudget. Selectie van de juiste patiënten is hier wel erg belangrijk.