Ecologische voetafdruk verkleinen in de eerste lijn
Eind januari bracht het Nederlandse Nivel zo'n dertig professionals uit de zorg samen om te bespreken hoe de sector de ecologische voetafdruk van de eerste en tweede lijn kan verkleinen. De conclusies die daaruit kwamen kunnen ook interessant zijn voor de Belgische gezondheidszorg.
In Nederland is de zorgsector verantwoordelijk voor circa 7 procent van de totale uitstoot van broeikasgassen, zo berekende het Nederlandse kenniscentrum RIVM. Voor België zijn geen cijfers beschikbaar maar wellicht is het aandeel vergelijkbaar.
De zorgprofessionals hadden het over het verduurzamen van infectiepreventie, geneesmiddelengebruik en menselijk gedrag, zowel bij patiënten als bij zichzelf.
Hergebruik van medische hulpmiddelen
Met het oog op infectiepreventie heeft het gebruik van wegwerpartikelen (disposals) een hoge vlucht genomen. Om hergebruik van medische hulpmiddelen te stimuleren is eerst en vooral een andere mindset nodig, in combinatie met nieuwe regelgeving over hergebruik, zo stelden de deelnemers. Andere overwegingen waren dat duurzame middelen niet duur mogen zijn en net zo gebruiksvriendelijk moeten zijn als niet-duurzame alternatieven. Ook willen zorgprofessionals concrete handvatten om duurzaam én in lijn met de patiëntveiligheid te kunnen handelen.
Duurzaam geneesmiddelengebruik
Wat betreft duurzaam geneesmiddelengebruik, waren de zorgprofessionals het erover eens dat duurzaam voorschrijven in het kabinet begint. Maar wat is dan de duurzaamste behandelkeuze? Dat bepalen bleek niet zo eenvoudig. Een geneesmiddel legt een lange weg af voordat de patiënt het gebruikt, en het aantal betrokken partijen is groot - patiënten, zorgverleners, zorgverzekeraars, farmaceutische bedrijven en beleidsmakers. Een eerste en noodzakelijke stap is alle betrokken partijen op een lijn krijgen over de (wettelijke) kaders en mogelijkheden.
Leefstijlverandering
De zorgprofessionals dachten ook na over hoe je de vraag naar gezondheidszorg kan verminderen door in te zetten op leefstijlverbetering. Onderwerpen die naar voren kwamen waren:
- Hoe bespreek je een gezondere leefstijl in het kabinet: welke woordkeuze hanteer je? Hoe voorkom je weerstand bij patiënten? Hoe moedig je hen aan?
- Wat als een patiënt obstakels ervaart bij het werken aan een gezondere leefstijl? Bijvoorbeeld hij of zij heeft de middelen niet om onder begeleiding te sporten, of woont in een omgeving waar veel luchtvervuiling is.
- Om te komen tot duurzame gedragsverandering bij een patiënt is een interdisciplinaire aanpak van zorg nodig. De zorgverlener staat daarbij in direct contact met andere actoren in de omgeving, zoals hulpverleners uit de sociale sector. Dit betekent in de praktijk verder kijken dan alleen naar de leefstijl en voorstellen doen om ook leefomgeving van de patiënt gezonder en duurzamer te maken.
Eerder onderzoek van Nivel toonde aan dat burgers informeren over de klimaatimpact van gezondheidszorg kan bijdragen aan groenere zorgkeuzes en dat mensen met astma en/of COPD en zorgverleners bereid zijn om de milieu-impact mee te nemen in hun zorgbeslissingen.