(Geen) asiel om medische redenen
Het Hof van Justitie in Luxemburg (EU) velde op 22 november een interessant arrest. Vraag was of een lidstaat een asielzoeker mag terugsturen naar zijn land van herkomst als dat tot gevolg heeft dat een medische behandeling niet langer mogelijk is. En moet asiel worden toegestaan?
Het arrest gaat over een Russische staatsburger met een zeldzame vorm van bloedkanker. Daarvoor wordt hij al meerdere jaren behandeld in Nederland. De behandeling bestaat uit aderlatingen en het toedienen van medicinale cannabis met het oog op pijnbestrijding. In Rusland is deze medische behandeling op basis van medicinale cannabis niet toegestaan. Daarom teelde hij zelf cannabisplanten voor medicinaal gebruik.
Afgewezen
Daardoor ondervond de man in Rusland zoveel problemen dat hij asiel vroeg in Nederland. Dat verzoek werd aanvankelijk afgewezen omdat zijn verhaal over de teelt van cannabis voor eigen gebruik niet geloofwaardig was.
Daarop startte een nieuwe procedureronde. De Rus poneerde dat de pijnbehandeling op basis van medicinale cannabis die hij in Nederland ontvangt voor hem essentieel is. In die mate dat hij bij stopzetting niet langer menswaardig zou kunnen leven. Stoppen met cannabis zou tot een ondraaglijk pijnniveau leiden en hij zou niet meer kunnen slapen en eten. Daaronder zou niet enkel zijn fysieke maar ook zijn psychische toestand te lijden hebben. Met depressief en suïcidaal gedrag tot gevolg.
In juridische termen was de vraag of een asielweigering en de mogelijke verwijdering van het grondgebied in deze context het Handvest van de Grondrechten van de EU niet zou schenden. Meer bepaald dan de artikels 1, bescherming menselijke waardigheid, 4, verbod op foltering en 19.2. Dat laatste artikel stelt dat niemand mag worden verwijderd of uitgezet wanneer er een ernstig risico bestaat dat hij aan onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen wordt onderworpen. De Nederlandse rechter legde die vragen voor aan het Hof van Justitie.
Privéleven
Het antwoord van het Hof is duidelijk. Artikelen 1, 4 en 19. 2 van het Handvest verzetten zich tegen de verwijdering van een persoon die illegaal op het grondgebied van een lidstaat verblijft en lijdt aan een ernstige ziekte. Tenminste wanneer er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat de betrokkene in het land waarnaar hij wordt overgebracht een reëel risico loopt. Dat risico bestaat er met name uit dat de door die ziekte veroorzaakte pijn aanzienlijk, onomkeerbaar en snel zal toenemen omdat de enige doeltreffende pijnbehandeling er verboden is.
Het Hof voegde er nog een belangrijke overweging aan toe. De medische behandeling die de man in een lidstaat geniet - zelfs indien hij daar illegaal verblijft - maakt deel uit van diens privéleven in de zin van artikel 7 van het Handvest.
Maar, en dat is verrassend, dat betekent volgens het Hof nog niet dat aan die persoon een verblijfsvergunning (asiel) moet worden toegekend.
