Pleidooi voor vroege opsporing osteoporose
Osteoporose leidt iedere zes minuten in België tot een botbreuk. Dit zijn 100.000 fracturen door osteoporose per jaar. In het merendeel betreft het breuken van pols, wervelkolom, dijbeen of bovenarm. Echter, ieder bot 'tussen de metatarsaalbeenderen en de nek' kan ten gevolge van osteoporose sluipend brozer worden en een breuk oplopen.
Ondanks deze schrikbarende cijfers is er volgens geriater dr. Michaël Laurent nog onvoldoende aandacht voor de opsporing en behandeling van deze chronische ziekte. Dr. Laurent is verbonden aan het Imeldaziekenhuis in Bonheiden en lid van de Belgian Bone Club, een non-profit wetenschappelijke organisatie.
Bij osteoporose worden de botten brozer waarbij een toename ontstaat van de kans op een breuk. Het betreft hierbij met name vrouwen vanaf de menopauze. Het life-time-risico op osteoporotische fracturen vanaf de leeftijd van 50 jaar is hoog bij vrouwen: een op de drie. Maar bij mannen bestaat er ook een aanzienlijk life-time-risico van een op de vijf. Tijdens de recente Wereld Osteoporosedag op 20 oktober stonden in België de preventie van deze ziekte en een zelftest voor de vroege opsporing volop in de aandacht. Op deze manier hopen dr. Laurent en zijn collega's meer aandacht te vragen voor osteoporose, waarbij er vaak lange tijd geen klachten bestaan en een fractuur in vele gevallen de eerste uiting van een al langer bestaande ziekte is. Maar zelfs dan wordt de diagnose osteoporose veelal nog niet gesteld.
Als er sprake is van een breuk na een laagenergetisch trauma, is de diagnose osteoporose klinisch gesteld
Secundaire preventie
Dr. Laurent legt uit: "Het probleem bij osteoporose is dat een groot deel van de patiënten die in aanmerking komt voor behandeling helaas onbehandeld blijft. Dit heeft te maken met het gegeven dat er te weinig aandacht is voor osteoporose en de preventie van fracturen in het algemeen, zelfs bij artsen." Mede daarom is dr. Laurent ook actief betrokken vanuit de Belgian Bone Club bij de campagne: 'Gelukkig zijn tot op het bot'. In deze campagne wordt aandacht gevraagd voor een goede botgezondheid middels onder andere voedings- en bewegingsadviezen en het belang van vroegtijdige opsporing en behandeling van osteoporose. "In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht is osteoporose goed te behandelen en veelal zelfs te genezen. Daarom hechten we zoveel waarde aan een vroege opsporing van osteoporose", vervolgt dr. Laurent. Volgens een recente Belgische studie wordt er bij 85% van de patiënten na een breuk door osteoporose géén (adequate) behandeling opgestart om botten te versterken en het risico op botbreuken te verminderen. Er is dus sprake van een forse onderbehandeling. Dr. Laurent pleit al jaren voor meer aandacht voor secundaire preventie. Als er sprake is van een breuk na een laagenergetisch trauma dan is de diagnose osteoporose klinisch gesteld en verdient ze aandacht. Naast de pijn en het ongemak voor de patiënt hebben osteoporotische fracturen ook grote gevolgen voor het hele gezondheidssysteem. De veelal langdurige revalidatie na een breuk gaat gepaard met hoge kosten voor de gezondheidszorg.
Vroegtijdige opsporing
Niet alleen secundaire preventie stond tijdens de Wereld Osteoporosedag in de schijnwerpers. Ook is er toenemende aandacht voor het optimaliseren van primaire preventie. Dit is dus de vroege opsporing van een verhoogd risico op osteoporotische fracturen nog voordat deze zijn opgetreden. De al hoger aangehaalde zelftest kan hierbij een rol spelen. Recente literatuur ondersteunt deze hypothese. Met behulp van deze zelftest kan eenvoudig en vroegtijdig het risico op osteoporose worden ingeschat. De zelftest bestaat uit een korte en eenvoudige vragenlijst. De vragen zijn enerzijds gericht op de meest voorkomende vorm van osteoporose, de primaire osteoporose. Dit zijn vragen over geslacht, leeftijd, familiale voorgeschiedenis en persoonlijke risicofactoren zoals voedingspatroon en lichaamsbeweging. Daarnaast bevat de zelftest vragen met betrekking tot secundaire osteoporose. Deze items gaan over ziekten en medicatie waarbij het risico op osteoporose toeneemt. Voorbeelden van predisponerende ziekten zijn diabetes, hyperthyreoïdie, anorexia, langdurige bedlegerigheid, chronische ontstekingsziekten zoals chronische darmontstekingen en reumatoïde artritis. De meest bekende vorm van secundaire medicamenteuze osteoporose treedt op na langdurige of intensieve behandeling met corticosteroïden.
In overleg
Het grote voordeel van deze zelftest aldus dr. Laurent is dat het resultaat direct beschikbaar is. Aansluitend aan de zelftest kunnen de resultaten worden gedownload en kan de test worden gebruikt om te bespreken met een arts. Zodoende kan in overleg met de huisarts eventueel vervolgonderzoek naar botdichtheid met een DXA-scan uitgevoerd worden of behandeling worden opgestart. De Belgische zelftest is gebaseerd op een soortgelijke vragenlijst in het Engels van de International Osteoporosis Foundation (IOF), de 'osteoporosis risk check'. De Belgische zelftest is zowel in het Nederlands als in het Frans eenvoudig binnen enkele minuten in te vullen. Hij is terug te vinden op de website die onder beheer van het biotechnologisch bedrijf Amgen valt. De link naar de zelftest is: test-osteoporose.be