Holistische aanpak van obesitasepidemien
"Geen enkele interventie - farmacologisch, chirurgisch dan wel vanuit de overheid - op zichzelf kan obesitas een halt toeroepen. Om obesitas te bestrijden, is een holistische multisectoriële aanpak nodig."
Het editoriaal in het juni-nummer van The Lancet Regional Health (vol. 17) is gewijd aan het 'WHO European Regional Obesity Report 2022' van 3 mei jl. Uitgangspunt van de opinie is een 'holistische aanpak' van overgewicht en obesitas in Europa.
"Overgewicht en obesitas [hebben] in de hele regio epidemische proporties aangenomen", stelt The Lancet. Het baseert zich daarvoor op de WHO-cijfers, waaruit blijkt dat bijna 60% van de volwassenen in de (Europese) regio en een op drie kinderen overgewicht of obesitas heeft. De prevalentie van obesitas onder volwassenen is tussen 1975 en 2016 met 138% gestegen, met een stijging van 21% tussen 2006 en 2016. In dezelfde periode (1975-2016) is de prevalentie van overgewicht en obesitas bij kinderen van 5 tot 19 jaar bijna verdrievoudigd bij jongens en meer dan verdubbeld bij meisjes. Uit het rapport blijkt nog dat overgewicht en obesitas aan de basis liggen van 13 verschillende soorten kanker en tot de belangrijkste doodsoorzaken en oorzaken van handicaps behoren in de regio.
Waterfonteinen
Uit de beleidsmaatregelen die de WHO voorstelt, vindt The Lancet "veelbelovend en concreet": de invoer van fiscale maatregelen (zoals belasting op met suiker gezoete dranken of subsidies voor gezonde levensmiddelen); beperkingen op de verkoop van ongezonde levensmiddelen aan kinderen; verplichte voedingswaarde-etikettering op alle levensmiddelen; het verbeteren van de toegang tot eerstelijnszorgdiensten om obesitas en overgewicht aan te pakken, verplichte voedingseducatie en -begeleiding op scholen om het eten van fruit en groenten te stimuleren...
Als ander goed voorbeeld van beleid op lange termijn noemt The Lancet het 'Amsterdam Healthy Weight Ap- proach'-initiatief uit 2012. Er kwam een verbod op vruchtensap in scholen, de stad kreeg waterfonteinen, fastfoodbedrijven mochten geen stadsevenementen meer sponsoren, activiteiten voor gezinnen met lage inkomens werden gesubsidieerd... Drie jaar na implementatie bleek de prevalentie van overgewicht en obesitas bij kinderen in de stad met 12% te zijn gedaald.
Politieke weerstand
Daarnaast noemt de WHO ook enkele hinderpalen in de aanpak van obesitas. Zoals het discours dat het aanpakken van obesitas de verantwoordelijkheid is van het individu, en niet van de bredere maatschappij. "Regeringen zetten dergelijke volksgezondheidskwesties zelden hoog op de agenda daar economische topics vaak voorrang krijgen", zegt The Lancet. "Bovendien stuiten interventies met een impact op de voedingsindustrie op aanzienlijke politieke weerstand. Wat dan weer een belangrijke belemmering is voor sectoroverschrijdende betrokkenheid."
Tot slot betreurt The Lancet dat het WHO-rapport niet ingaat op farmaceutische interventies voor de behandeling van obesitas. "Obesitas is complex, multifactorieel, en wordt veroorzaakt door zowel genetische als omgevingsfactoren."
"Zonder een holistische aanpak zal zwaarlijvigheid in de komende decennia waarschijnlijk roken inhalen als de belangrijkste risicofactor voor kanker die vermijdbaar is", besluit The Lancet.