Zeg het met een beeld, een metaforenboek
"Met de metaforen in dit boek kun je al onmiddellijk aan de slag. Het is een soort gereedschapskistje waar je op verschillend tijdstippen en voor meerdere thema's uit kunt putten." Aldus Raf De Rycke in de inleiding van Zeg het met een beeld.
Dit leuke nieuwe werkje bulkt van dergelijke beeldspraak. Dat is immers het thema: metaforen. Gebracht in 52 verhalen en de ondertitel laat aan duidelijkheid niets te wensen over: '52 managementmetaforen die overtuigen en inspireren'.
Speciale bril
Dit werkstuk met zijn originele invalshoek richt zich dus in de eerste plaats tot managers of tot mensen die soms of vaak een lezing of presentatie geven. De metaforen zijn daarom pedagogisch geclusterd rond zeven managementdomeinen zoals organisatiecultuur, leiderschapsstijl, gedrag en houding enz. "Beschouw de metaforen als een speciale bril die je gebruikt om de diverse beleidsdomeinen in je onderneming of organisatie op een andere manier te bekijken en aan te pakken", aldus auteur Raf De Rycke, voorzitter van de organisatie Broeders van Liefde en onder meer ook gastprofessor aan EHSAL Management School.
Een andere knapperd uit de inleiding willen we u evenmin onthouden: "Als een schildpad boven op je hek zit, dan zal ze daar zeker niet op eigen kracht geraakt zijn." Op die manier dankt Raf De Rycke zijn echtgenote voor de steun tijdens het schrijven van het boek.
Relativiteitstheorie
De beschrijving van elke metafoor wordt gevolgd door een meer praktische managementtoepassing. Dat maakt de verhalen kant-en-klaar bruikbaar voor managers. Beginnen doet Raf De Rycke met een hoofdstuk over de definitie, het belang en het gebruik van beelden. Want metaforen, zo lezen we, maken bijvoorbeeld iets abstracts en complex begrijpelijker door het gegeven te vergelijken met een concreet beeld of verhaal.
Ook hier past weer een mooie metafoor ter illustratie. Hoe leg je de relativiteitstheorie eenvoudig uit? Welnu zo, in één zin: "Een uur bij een aardig meisje zitten, vliegt voorbij als een minuut, maar een minuut op een brandende kachel lijkt wel een uur."
Overigens zijn volgens de auteur metaforen een van de krachtigste stijlfiguren in het arsenaal van sprekers. Wel waarschuwt hij meteen ook voor overconsumptie: "Je mag ze niet systematisch herhalen, anders wekken ze een holle indruk.
Voer voor managers maar niet enkel voor hen. Ook voor wie niet beroepsmatig met metaforen aan de slag moet, kan dit boekje fijne lectuur zijn. De verhalen zijn op zich aangenaam om lezen en ze debiteren heel wat levenswijsheden. Bij elk story hoort ook een prachtige zwart-wit afbeelding van Thais Anteunis.
Raf De Rycke. Zeg het met een beeld. 52 managementmetaforen die overtuigen en inspireren. LannooCampus, 258 blz.
De drie papegaaien
Bij wijze van voorbeeld pikken we één metafoor uit het boek. Een grappige, namelijk een mop over een dame die in een dierenwinkel interesse heeft voor een papegaai (blz. 57-60).
"De winkeljuffrouw wil de dame graag enige informatie geven over de vaardigheden en talenten van de drie voorradige papegaaien. De eerste papegaai die ze toont, spreekt drie talen en kost 50 euro. De tweede papegaai kost dubbel zoveel. Hij spreekt niet alleen drie talen, maar kan ook behoorlijk werken met de computer. Bij de derde papegaai beperkt de winkeljuffrouw zich tot de mededeling dat hij één taal beheerst en 150 euro kost: het drievoudige van de eerste papegaai. Daarop vraagt de dame of deze papegaai nog andere talenten of vaardigheden bezit als verklaring voor de hogere prijsklasse. De winkeljuffrouw antwoordt: 'Neen, maar hij is duurder omdat de twee andere papegaaien hem de directeur noemen.'"
EQ en IQ
Behalve lezenswaardig is dit verhaal volgens Raf De Rycke ook een metafoor die bruikbaar is om aan te geven dat leiderschap veel meer inhoudt dan een eenvoudige benoeming of het laten spelen van vriendjespolitiek. Het is wellicht een cliché maar een leidinggevende ontleent zijn/haar gezag aan competenties en talenten, niet aan het feit dat hij/zij de titel van CEO of directeur heeft verworven. De Rycke wijst er overigens op dat mensen die in een bepaalde functie geduwd worden zonder te beschikken over de vereiste competenties of zonder zelf gemotiveerd te zijn, het moeilijk volhouden.
De metafoor van de drie papegaaien kan verwijzen naar het IQ (intelligentiequotiënt) en het EQ (emotionele intelligentiequotiënt) van leidinggevenden, stelt De Rycke. "Een hoog IQ is helemaal geen garantie voor een succesvol leiderschap. De laatste jaren gaat terecht veel meer aandacht naar het EQ dan naar het IQ. EQ kan omschreven worden als het menselijk vermogen om de betekenis van emoties en hun relaties te herkennen en om problemen op basis van die emoties beter te duiden en op te lossen. Studies tonen aan dat empathisch en bottom-upleiderschap vruchten afwerpt. Hoe hoger de leider staat in de hiërarchie, hoe belangrijker het EQ wordt."