Pier Paolo Pasolini 100
De Italiaanse maestro Pier Paolo Pasolini zou op 5 maart 100 jaar zijn geworden. Cinematek viert dat met een tentoonstelling en een uitgebreide retrospectieve. Enkele evenementen maken duidelijk dat Pasolini naast een filmmaker ook een briljant auteur, maatschappijcriticus en pedagoog was.
Pier Paolo Pasolini's carrière startte in de tweede helft van de jaren 1950 in het Italië dat stilletjes aan het trauma van de Tweede Wereldoorlog van zich af gooide. Hij deed dat eerst als schrijver van romans en gedichten. Voor onder andere Le notte di Cabiria van Federico Fellini schreef Pasolini het script. Hij was al bijna 40, toen hij vier jaar later, in 1961, als regisseur zijn langspeelfilmdebuut Accatone baseerde op zijn eigen roman.
De retrospectieve in Cinematek toont 18 langspeelfilms in chronologische volgorde om zo Pasolini's evolutie als cineast bloot te leggen. Bij het begin van zijn carrière werd hij nog volop beïnvloed door het neorealisme maar vrij snel ontwikkelde hij een heel eigen stijl. Pasolini was ook een geniaal pedagoog. Lees zijn maatschappijkritische geschriften of bekijk de documentaire Comizi d'Amore uit 1965. Daar zien we een Pasolini die zich tussen alle lagen van de bevolking beweegt, jong en oud, op straat, op het strand of in de danszalen en passanten ondervraagt over liefde, seksualiteit en moraal. Dit hartverwarmende document ontbloot als geen ander het Italië van de jaren 1960.
Marx & Freud
Met fictiefilms als Accatone en Mamma Roma toonde hij eveneens het echte Rome. Teorema is voor vele cinefielen zijn absolute meesterwerk. Die film omvat zowat het hele zijn van de regisseur. Pasolini doet daarmee de kijker in 1968 nadenken over de gelijkwaardigheid van homoseksualiteit en heteroseksualiteit en klaagt er de leegte van de bourgeoisie en de kleinburgerlijkheid aan. Zijn uitgesproken marx- isme en fascinatie voor Freud tekenden zijn oeuvre. Linkser zal het leven van Christus niet meer ogen dan in zijn Il Vangelo secondo Matteo en het Oedipusverhaal doordrenkt hij in Edipo Re met actuele fragmenten en Freu- diaanse analyse. Zijn interesse voor mythologie zou ervoor zorgen dat hij in Medea operagigant Maria Callas castte, haar enige filmrol ooit.
CINEMATEK vertoont ook zijn 'Trilogie van het leven', waarin Pasolini drie klassiekers verfilmde: Il Deca-merone, I raconti di Canterbury en Il fiore delle mille e una notte. Ten slotte zal Pasolini bij velen vooral in de herinnering blijven door zijn verschrikkelijke dood op zijn 53ste in 1975 en de schandaalfilm Salo o le centoventi giornate di Sodoma waarbij hij de roman van Markies de Sade in Salo plaatste, de fascistische republiek waar de aan- hangers van Mussolini zich verschuilden op het einde van Wereldoorlog II. De retrospectieve toont ook drie films over de regisseur. Zo vertolkt Willem Dafoe weergaloos Pasolini in Abel Ferrara's Pasolini.
Retrospectieve Pasolini, nog tot 18 april in CINEMATEK, Brussel. Info: cinematek.be.
Evenementen
In 1941 beschrijft Pasolini hoe de de zoeklichten van Mussolini de vuurvliegjes belichten en in 1975 hoe diezelfde vuurvliegjes verdwijnen door onze felle sensatiemaatschappij. Het boek Survivance des lucioles dat de Franse filosoof Georges Didi-Huberman daaraan wijdde, komt dit najaar in een Nederlandse vertaling uit met een nawoord van Pieter Van Bogaert. Die laatste zal op 24 maart een lezing geven waarna ook kortfilms vertoond worden van Mieriën Coppens en Elie Maissin die samenwerken met het Brusselse collectief La Voix des Sans Papiers.
Nog tot 18 april kan u in CINEMATEK terecht voor de gratis expo Contro-corrente. Daarin brengt de Franse plastisch kunstenaar Chantal Vey een weergave van haar reis. In zijn werk La lunga strada di sabbia beschreef Pasolini zijn rondreis door Italië die samenvalt met de eerder vernoemde documentaire Comizi d'Amore. Chantal Vey hernam deze trip in omgekeerde richting. De kleine maar fijne expo bevat naast videobeelden van de reis die tot meditatie uitnodigen, foto's, tijdsdocumenten als reisboeken en ook enkele interviews met Pasolini. Een wonderlijk eerbetoon aan een machtige eeuweling.
De expo Contro-corrente van Chantal Vey loopt eveneens in Cinematek t/m 18 april.