Schaamte belangrijke barrière bij het zoeken van hulp bij verslaving
Artsen met problematisch middelengebruik of verslaving vinden het vaak moeilijk om hulp te zoeken. Negatieve gevoelens, zoals schaamte en angst, of gebrek aan ziekte inzicht zijn een belangrijke barrière. Collega's, vrienden en familie kunnen dan weer een faciliterende rol spelen. Dat bevestigt het onderzoek van de Nederlandse Pauline Geuijen en collega's.
Geuijen is epidemioloog en verbonden aan het Nijmegen Institute for Scientist-Practitioners in Addiction (NISPA). Ze nam eerst een vragenlijst af bij 1685 huisartsen. Vervolgens interviewde ze 21 artsen met een verslaving, hun naasten en medewerkers van Physician Health Programs (PHP), zoals die in Nederland bestaan.
Uit het onderzoek blijkt dat artsen vooral barrières ervaren om hulp te zoeken bij problematisch middelengebruik of verslaving op individueel niveau. Bij zichzelf dus. Deze barrières zijn in vijf categorieën onder te verdelen:
- Negatieve gevoelens zoals schaamte, angst, onzekerheid en schuldgevoelens. Dit thema noemden de geïnterviewden het vaakst.
- Gebrek aan ziekte inzicht: een arts ontkent tekenen of symptomen van verslaving bij zichzelf of is zich niet bewust van de verslaving.
- Negatieve persoonlijke consequenties bij het naar buiten komen van de verslaving zoals schorsing, ontslag of melding bij IGJ.
- Lage bereidheid tot handelen: artsen staan niet open voor een verslavingsbehandeling of gaan eerst zichzelf behandelen.
- Angst om privacy en autonomie kwijt te raken.
Factoren die hulp zoeken vergemakkelijken vonden de onderzoekers vooral op het niveau van de sociale relaties, zoals:
- Sociale steun thuis of op het werk ervaren. Dit verlaagt de drempel om hulp te zoeken.
- Confrontatie met de verslavingsproblematiek door naasten in de privésfeer of door collega's.
- Externe druk van naasten en collega's.
Op het niveau van de gezondheidszorg helpt een ondersteunende benadering, goede toegankelijkheid en een positief imago van verslavingsfaciliteiten.
Zorgaanbieders en mensen in de omgeving van artsen met problematisch middelengebruik of verslaving kunnen het hulpzoekproces vergemakkelijken door de arts in kwestie vertrouwelijke en niet-veroordelende ondersteuning te bieden, zo besluiten Geuijen en collega's.