Van 644 verkeersdoden in 2019 naar nul in 2050
De federale en regionale overheden hebben een gezamenlijk plan klaar om het aantal verkeersdoden te verminderen van 644 in 2019 tot nul in 2050. Het 'Interfederaal Plan voor Verkeersveiligheid' zet daarvoor in op kennisdeling, een aangepaste regelgeving, de aanpak van onveilig rijgedrag en effectievere controles en straffen.
Elk beleidsniveau in ons land had al een eigen verkeersveiligheidsplan, maar federaal minister Georges Gilkinet, Vlaams minister Lydia Peeters, Waals minister Valérie De Bue en Brussels minister Elke Van den Brandt scharen zich nu achter hetzelfde doel: nul verkeersdoden tegen 2050.
De veiligheid van actieve en kwetsbare weggebruikers staat in het Interfederaal Plan voor Verkeersveiligheid voorop. Dat is ook nodig, gezien zij in verhouding veel vaker het slachtoffer zijn (zie kader). In Brussel vormen de voetgangers 40% van de verkeersdoden. In Vlaanderen is bijna een kwart van de verkeersdoden een fietser.
Het plan wil onveilig rijgedrag zoals overdreven snelheid, rijden onder invloed of rijden zonder gordel, maar ook ongevallen als gevolg van oververmoeidheid of onvoldoende goed zicht (dode hoekongevallen) aanpakken door een mix van sensibilisering en technologie. De federale overheid wil 'antidodehoeksystemen' en 360°-camera's verplichten in bepaalde types vrachtwagens, of in de wegcode zones definiëren waarin vrachtwagens zonder dergelijke uitrusting niet mogen rijden. De regio's kunnen kiezen om zone 30 binnen de bebouwde kom te veralgemenen, kruispunten conflictvrij te regelen en veiligere verkeers- infrastructuur aanleggen - al zijn daarvoor nog geen bindende afspraken gemaakt.
Het Interfederaal Plan voor Verkeersveiligheid bevat veel goede voornemens maar nog weinig concrete maatregelen
Er komt ook een werkgroep om de regelgeving rond verkeersveiligheid te bespreken. Omwille van de staatsstructuur is dat nodig om problemen aan te pakken. Een strengere regelgeving voor elektrische steps bijvoorbeeld, waarvoor Vias institute pleit (zie Artsenkrant 2693) is zowel een federale als regionale bevoegdheid. De werkgroep moet voorstellen doen voor een eenduidig wettelijk kader voor het hele land.
Recidivisten
Effectievere controles en sancties moeten toelaten om strenger op te treden tegen de meest gevaarlijke chauffeurs en dan vooral recidivisten. 34,5% van de Belgische chauffeurs die tussen 2014 en 2019 bij een verkeersongeluk betrokken waren, zijn recidivist. Daarom komt er een gemeenschappelijk kader voor alternatieve sancties, zoals doelgroepgerichte opleidingen die een tot een gedrags- en mentaliteitsverandering moeten leiden.
Door betere kennisdeling tussen de beleidsniveaus moet er een beter inzicht komen in de verkeersongevallen. De datasets van de politie daarom zullen gekoppeld worden aan die van ziekenhuizen en verzekeringsinstellingen.
Het plan bevat veel goede voornemens maar nog weinig concrete maatregelen. De ministers stellen dat 'All For Zero' een haalbare doelstelling is, die een stapsgewijze aanpak vraagt. Daarom komen er elk jaar tien lokale events. Het plan zal ook jaarlijks geëvalueerd worden.
>> all-for-zero.be
Wie rijdt wie aan?
Voor het eerst heeft de Europese Commissie een uitsplitsing gepubliceerd van de verkeersdoden in de EU per weggebruiker die bij het ongeval betrokken was. De cijfers tonen de noodzaak aan om actieve weggebruikers beter te beschermen.
De Europese Commissie heeft zich voorgenomen om het aantal dodelijke en zware verkeersslachtoffers op Europese wegen te halveren tegen 2030, om tegen 2050 de 'Vision Zero' te bereiken: nul doden of zwaargewonden in het verkeer. Daartoe bepaalt de Commissie standaarden voor infrastructuur en voertuigen en legt het de lidstaten doelstellingen op. De Commissie verzamelt ook statistieken over verkeersveiligheid.
Uit het laatste rapport van het DG Mobility and Transport blijkt dat in 2020 bijna 4.000 minder mensen om het leven kwamen op de EU-wegen dan in 2019 - een ongeziene daling met 17%. Deze daling was natuurlijk grotendeels te wijten aan het effect van de covidpandemie. De daling van het aantal dodelijke slachtoffers was proportioneel echter minder groot dan de afname van het verkeer.
De voorlopige cijfers over het eerste halfjaar van 2021 geven aan dat het aantal verkeersdoden licht is gestegen (2%) ten opzichte van dezelfde periode in 2020, maar fors lager ligt dan het gemiddelde voor 2017-2019 (19%).
Voor 2019 (het laatste jaar waarvoor deze cijfers beschikbaar zijn) werd een uitsplitsing gemaakt van de dodelijke ongevallen volgens betrokken partijen. De onderstaande grafiek toont aan dat het overgrote deel van de dodelijke slachtoffers valt bij aanrijdingen met auto's en vrachtwagens. In aanrijdingen tussen voetgangers en personenwagens overleden 3.200 voetgangers en 22 bestuurders of inzittenden. Van de bestuurders of inzittenden die omkwamen in het verkeer sterft het grootste deel (4.400 van 10.099 slachtoffers) in een eenzijdig ongeval zonder tegenpartij.
De cijfers tonen volgens de DG Mobility and Transport de noodzaak aan om de veiligheid van actieve weggebruikers zoals voetgangers en fietsers te vergroten. Lidstaten moeten systematisch rekening houden met kwetsbare gebruikers bij de toepassing van de Europese richtlijnen over de verkeersveiligheid van wegeninfrastructuur.