Arts én opleider vanaf dag één

Martin Vanden Eede is laatstejaars assistent cardiologie. Zijn professionele droom: een goede intensivist worden, met een groot hart voor teaching. "Andere jonge artsen voorbereiden op het beroep als specialist, hen doorheen de opleiding zien groeien, dat geeft mij energie."

17 november 2021

Al zeven jaar lang organiseert en geeft Martin Vanden Eede opleidingen Advanced Life Support (ALS) aan eerstejaarsassistenten interne geneeskunde. Een nobel en noodzakelijk initiatief, dat elk jaar dan ook vele jonge artsen kan enthousiasmeren. Het verhaal achter het ontstaan is weliswaar triest.

Martin Vanden Eede: "Ik herinner me mijn eerste dag als assistent, in 2015, alsof het gisteren was. Ik was toen ook meteen van wacht. Die nacht overleden twee patiënten. Een erg overweldigende ervaring in wat het prille begin van mijn carrière was. Het liet een diepe indruk op me na, allerhande twijfels staken de kop op. Had ik wel de juiste beslissingen genomen? Stond ik wel op mijn plaats op deze dienst? Was geneeskunde überhaupt iets voor mij? Verschillende stafleden staken me echter een hart onder de riem en verzekerden me dat ik gedaan had wat ik kon."

Onvoldoende voorbereid

"Toch ben ik daar maanden niet goed van geweest", vervolgt dr. Vanden Eede. "Op een gegeven moment heb ik echter de klik gemaakt: wat er gebeurd was, was niet mijn schuld. Ik had mijn uiterste best gedaan. Het probleem was structureel, namelijk dat ik als beginnend assistent onvoldoende voorbereid was op een dergelijke situatie. En was het eigenlijk niet absurd dat andere startende assistenten dat ook zouden kunnen meemaken?"

Als jonge arts in opleiding stapte Martin Vanden Eede naar zijn diensthoofd met de vraag of hij een cursus ALS kon volgen. Na afloop stelde hij voor om een dergelijke training aan alle startende assistenten interne geneeskunde te geven. De transitie van student geneeskunde naar arts-specialist in opleiding is moeilijk, verklaart de cardioloog in opleiding. "Je komt van de schoolbanken, en ineens moet je er staan in de kliniek. De opleiding ALS die we aanbieden, verkleint als het ware de gap tussen beide."

Martin Vanden Eede. "Tijdens de opleiding ALS leren assistenten eerst en vooral hun kennis en vaardigheden te verbeteren om kritisch zieke patiënten op te vangen. Maar ze leren ook hun communicatie-, leiderschaps-, samenwerkingsvaardigheden te verfijnen." En dat allemaal in een veilige omgeving. "In ALS-cursussen wordt gebruik gemaakt van simulatieonderwijs. Dat bestaat al een aantal jaar maar zal vanwege het grote potentieel wellicht nog meer doorgang vinden binnen de geneeskunde. In een omgeving die gelijkaardig is aan de kliniek, maar in gecontroleerde omstandigheden oefenen zorgverleners verschillende scenario's in met reanimatiepoppen. Het is een gelegenheid om uit je fouten te leren, zodat je ze in de praktijk niet meer maakt."

Van opleiding naar opleider

Ondertussen is de ALS-opleiding voor aso's interne geneeskunde een jaarlijks terugkerend initiatief geworden in het UZA en uitgebreid naar de assistenten urgentiegeneeskunde en anesthesie. "Het ligt ook voor bij de onderwijscommissie van de master Specialistische Geneeskunde aan UAntwerpen om dit structureel in de opleiding in te bedden", zegt Martin Vanden Eede trots.

In eenzelfde adem benadrukt de jonge arts dat het initiatief alleen maar kon uitgroeien tot wat het nu is dankzij "de juiste mensen op de juiste plaats". Zo gaat dat overigens met (persoonlijke) projecten, gelooft Martin Vanden Eede. "Als je wil dat ze slagen, dan moet je uiteraard inzet tonen en ook zelf kansen zien en creëren. Maar evenzeer heb je mensen nodig die in je geloven - die dezelfde mindset hebben. En in dit geval is dat: aso's beter voorbereiden op het beroep van specialist."

In de ALS-opleiding leiden aso's collega-aso's op. "Ik zou willen onderzoeken of het peer teaching aspect van deze cursus een algemene cultuur van peer teaching kan creëren binnen het ziekenhuis", vervolgt Martin Vanden Eede. "Zo leer ik zelf enorm veel bij door casussen te bespreken en ervaringen uit te wisselen met collega's." Daarmee wil dr. Vanden Eede tegemoet komen aan een ander werkpunt binnen de opleiding: "Feedback geven, studenten begeleiden... Kortom van opleiding naar opleider gaan, dat word je niet aangeleerd."

Evenwicht

Tot voor kort gaf de jonge arts de ALS-opleidingen op zijn vrije dagen. Daarnaast vindt hij ook de tijd om in de medische commissie te zetelen van Nelos, de Nederlandstalige liga voor onderwatersport. "In covidtijden stelden we richtlijnen op voor duikers die zijn opgepikt door de internationale federatie van onderwatersport CMAS."

Het merendeel van zijn vrije tijd gaat echter - uiteraard - naar zijn twee jonge dochters, vertelt Martin Vanden Eede. Nog voor we de vraag kunnen afmaken, antwoordt dr. Vanden Eede dat "het niet evident is om ouderschap te combineren met een opleiding tot arts". "Een jonge generatie artsen staat op die zich inzet voor een betere werk-privébalans. Geef dat tijd, voor die nieuwe mindset doordringt in de medische sector." Voor dokter Vanden Eede is het net zoals voor vele andere (jonge) collega's zoeken naar een evenwicht, maar één ding is zeker. Werk mag nooit ten koste gaan van familie, zo besluit hij.