Hoe gezond is elektrisch fietsen echt?
Om je fysieke conditie te verbeteren is een elektrische fiets 'volkomen nutteloos'. Dat was de conclusie van een experiment van een Nederlandse krant, dat ook door Belgische media gretig werd opgepikt. Maar klopt dat wel?
Het experiment werd uitgevoerd door bewegingswetenschapper Jasper Reenalda van de Universiteit Twente. Verslaggever Joost Dijkgraaf fietste op de sintelbaan van de universiteit rondjes met een e-bike in turbostand (maximale ondersteuning), in tourstand (normale ondersteuning) en met een gewone stadsfiets.
Tijdens elke rit werden zuurstofopname, hartslag en calorieverbruik gemeten. Op een e-bike in turbostand verbruikte Dijkgraaf maar half zoveel calorieën als op een gewone fiets, en kwam zijn hartslag niet boven 88. "Als je eenmaal in beweging bent, hoef je eigenlijk alleen nog de pedalen te aaien", concludeert Reenalda in het artikel in het Algemeen Dagblad. Is elektrisch fietsen dan echt 'volkomen nutteloos' voor de fysieke conditie?
Nauwelijks wetenschappelijk
Dat is wel erg kort door de bocht, zegt prof. dr. Luc Int Panis van de vakgroep Verkeerskunde van UHasselt. "Ze hebben één persoon rondjes laten rijden op twee verschillende fietsen op een vlakke sintelbaan, en dat noemen ze dan 'gecontroleerde omstandigheden'. Je kunt dat nauwelijks een wetenschappelijk onderzoek noemen; het is erg dat dit de media haalt."
Int Panis werkte zelf mee aan het Europese PASTA-onderzoek*, dat duizenden fietsers in zeven Europese steden gedurende twee jaar lang gevolgd heeft. "De deelnemers aan dat onderzoek werden om de 14 dagen ondervraagd over hun fietsgedrag", verduidelijkt Int Panis. "Uit de bevraging blijkt duidelijk dat de fysieke inspanning die gewone fietsers en elektrische fietsers leveren eigenlijk dezelfde is. Het komt erop neer dat e- bikers vaker en verder fietsen, en op het einde van de rit - letterlijk en figuurlijk - hebben ze daardoor evenveel fysieke inspanning geleverd als een gewone fietser. Maar ja, dat is natuurlijk een flauwe conclusie, daarmee haal je geen krantenkoppen", monkelt hij.
E-bikers ademen minder luchtvervuiling
Bovendien heeft een e-bike nog een onverwacht gezondheidsvoordeel, zo blijkt uit een recente studie** van de VUB. De studie onderzocht de invloed van geslacht, soort fiets (e-bike of con-ventioneel), snelheid en hoogteverschil op de hoeveelheid ingeademde luchtvervuiling (roetdeeltjes, stikstofdioxide en fijn stof). Doordat e-bikers minder zware inspanningen moeten leveren, ademen ze op dezelfde route tot een derde minder polluenten in. Al mogen we de resultaten niet verkeerd interpreteren, waarschuwt Int Panis. "We weten dat de gezondheidsvoordelen van fietsen - al dan niet elektrisch - vele malen groter zijn dan gelijk welke risico's van luchtvervuiling. En als je het hele artikel in die Nederlandse krant leest, schrijven ze dat ook wel: zelfs in turbostand is fietsen nog altijd beter dan stilzitten."
* Physical activity of electric bicycle users compared to conventional bicycle users and non-cyclists: Insights based on health and transport data from an online survey in seven European cities, https://doi.org/10.1016/j.trip.2019.100017
** Respiratory ventilation and inhaled air pollution dose while riding with a conventional and an electric-assisted cycle along routes with wdifferent elevation profiles, https://doi.org/10.1016/j.jth.2021.101132
België krijgt fietsplan
De federale regering heeft BE CYCLIST goedgekeurd, het federale 'Actieplan ter Promotie van de Fiets'. Het is de eerste keer dat een federale regering fietspromotie op de agenda zet.
Het fietsplan werd goedgekeurd op vrijdag 24 september 2021, niet toevallig tijdens het WK Wielrennen. Het plan bevat in totaal 52 kleine en grote maatregelen. Alle ministers en staatssecretarissen ondernemen op hun terrein concrete acties om het fietsgebruik te bevorderen. Het plan loopt van 2021 tot 2024, heeft meetbare doelstellingen en zal jaarlijks geëvalueerd worden.
De klemtoon ligt op toegankelijker maken van fietsen. Fietsen moet ook veiliger en comfortabeler gemaakt worden. Daarvoor investeert de federale regering in nieuwe fietssnelwegen, met fietsroutes langs de spoorlijnen in het hele land en in Brussel. De NMBS moet een ambitieuze fiets-treinstrategie ontwikkelen, zodat meer mensen de fiets gebruiken voor het voor- of natraject van en naar het station. Daarvoor komen er meer samenwerkingen met deelfietssystemen.
De regering wil ook extra steun geven aan bedrijfsinitiatieven om het woon-werkverkeer duurzamer maken. Op dit moment hebben 571.000 werknemers recht op een fietsvergoeding. De regering onderzoekt wat de mogelijkheden zijn om een dergelijke fietsvergoeding uit te breiden naar alle organisaties.
De regering gaat ook fietsdiefstallen harder aanpakken: fietsdieven die op heterdaad betrapt worden, krijgen meteen een boete van 250 euro, los van eventuele vervolging door het parket. Een centraal register moet de doorverkoop van gestolen fietsen voorkom en. De federale minister van Mobiliteit, Georges Gilkinet, zal regelmatig overleggen met zijn collega's van de gewesten en het fietsbeleid op regionaal niveau ondersteunen.