Dodelijk mechanisme ontrafeld

Vorsers ontdekten dat de concentratie in het bloed van het enzym sPLA2-IIA, een enzym dat verwant is met de neurotoxines in het gif van de ratelslang, misschien het best voorspelt welke patiënten met een ernstige covid-19 er uiteindelijk aan zullen bezwijken. Het bloed van geïnfecteerde patiënten bevat een grote hoeveelheid van dat enzym, dat de celmembranen van de vitale organen kan vernietigen. De studie is gepubliceerd in Journal of Clinical Investigation.

8 september 2021

De pandemie is nog altijd niet overwonnen. Weten- schappers proberen uit te pluizen waarom sommige patiënten een ernstige of dodelijke covid-19 ontwikkelen, terwijl andere met dezelfde comorbiditeit lichtere symptomen vertonen. Wat is daar de oorzaak van?

Verslinder

Een groep van de Universiteit van Arizona heeft in samenwerking met de Stony Brook University en de Wake Forest School of Medicine een essentieel sleutelmechanisme ontdekt: het enzym sPLA2-IIA (gesecreteerd fosfolipase A2 type IIA).

Er wordt al een halve eeuw onderzoek verricht naar dat essentiële enzym, waarschijnlijk het best onderzochte lid van de familie van de fosfolipasen. Charles McCall, hoofdonderzoeker van de studie in Journal of Clinical Investigation, stelt dat het enzym belangrijk is bij ernstige ontstekingsverschijnselen zoals een bacteriële septikemie, hemorragische en cardiogene shock. Hij noemt het een 'verslinder'.

Eerdere onderzoeken toonden inderdaad aan dat het enzym niet alleen de celmembraan van de bacteriën vernietigt bij een bacteriële infectie, maar in hoge concentratie ook de membraan van de cellen van de organen 'afschraapt', wat bijdraagt tot multi- orgaanfalen en de dood. Het enzym valt specifieke vetten op het buitenoppervlak van de celmembraan aan.

Onderzoek wees ook uit dat sPLA2-IIA dezelfde genetische oorsprong heeft als een enzym dat actief is in het gif van de ratelslang. "Het gif verspreidt zich over het lichaam, bindt zich aan receptoren in de neuromusculaire juncties en kan de functie van die spieren uit- schakelen", verklaarde Floyd Chilton .

Remmers voorhanden

De wetenschappers hebben nu opgeslagen plasmastalen verzameld en haalden essentiële klinische gegevens uit de medische dossiers van 127 patiënten die tussen januari en juli 2020 in het ziekenhuis waren opgenomen wegens covid-19. Een mengsel van 154 stalen afgenomen tussen januari en november 2020 vormde een tweede, onafhankelijke cohorte.

Bij de meeste gezonde mensen be- droegen de plasmaconcentraties van sPLA2-IIA ongeveer een 0,5 ng/ml. Bij covid-19 stegen de waarden en konden een dodelijk peil bereiken. Niet minder 63% van de patiënten met een ernstige covid-19 en plasmaconcentraties van sPLA2-IIA van 10 ng/ml of hoger overleed. Dat was vijf keer hoger dan bij de patiënten die een ernstige covid-19 hadden overleefd.

sPLA2-IIA zou volgens de auteurs de belangrijkste factor zijn om te voor- spellen welke patiënten met een ernstige covid-19 uiteindelijk zullen bezwijken aan het virus. Het sPLA2-IIA zou dus een nieuw therapeutisch doelwit zijn.

"Er bestaan al sPLA2-IIA-remmers. Onze studie ondersteunt het gebruik van dergelijke remmers bij patiënten met een hoge sPLA2-IIA-spiegel om de sterfte aan covid-19 te verlagen of overlijden te voorkomen", stelt prof. Maurizio Del Poeta. Verder onderzoek en vooral klinische studies zijn nodig om dat te bevestigen.