Beeldenpark op de zeebodem

Frankrijk heeft er een culturele topper bij. In Marseille werd begin dit jaar het Musée Subaquatique geopend, vijf meter onder de zeespiegel van de Middellandse Zee. Het doel is niet alleen cultureel genot te verschaffen, maar ook bij te dragen tot de bescherming van de onderwaternatuur én de mensen warm te maken voor de kunst van het diepzeeduiken.

Henk Van Nieuwenhove - 1 september 2021

Het Musée Subaquatique in Marseille is het eerste onderwatermuseum aan de Middellandse Zee en voorlopig het enige op het Europese vasteland. Het eerste Europese onderwatermuseum werd in 2017 geopend aan de Playa Blanca van het Canarische eiland Lanzarote waar het prachtige Museo Atlantico kunstwerken toont 12 tot 14 meter onder de zeespiegel. En vorige maand kwam er eentje bij op het eiland Cyprus, met name het Musam: Museum of Underwater Sculpture Ayia Napa.

In andere werelddelen zijn er ook mooie voorbeelden te vinden. In Latijns-Amerika bijvoorbeeld. Het Museo Subacuatico de Arte in het Mexicaanse Cancun. Ook hier overstijgt het museum de culturele dimensie door aandacht te creëren voor de bescherming van het koraalrif. Niet minder dan 500 beeldhouwwerken van de Britse kunstenaar James Decaires Taylor zijn er te bewonderen, verdeeld over drie galerijen, zo'n 3 tot 6 meter diep. Dezelfde kunstenaar heeft ook aan de kust van het eiland Grenada in de Caribische Zee een onderwatermuseum gecreëerd.

Gaat het tot dusver over 'musea' die beelden uitstallen op de zeebodem, dan is er ook een echte museumconstructie in de maak, een spectaculair gebouw dat Egypte wil neerplanten op de bodem van de Middellandse Zee nabij de stad Alexandrië, op de plaats waar zich het paleis van Cleopatra bevond dat als gevolg van een aardbeving werd verzwolgen door de zee. Omdat de zee hier relatief ondiep is, moet het het gebouw wel bestand zijn tegen de druk van het zeewater. De plannen zijn van de hand van de Franse architect Jacques Rougerie.

Plage des Catalans

Een andere Fransman Antony Lacanaud ligt aan de basis van het onderwaterbeeldenpark aan het iconische strand Plage des Catalans in Marseille, op wandelafstand van Le Vieux Port. Jarenlang heeft hij gestreden om een vergunning te krijgen om sculpturen op de bodem van de zee te plaatsen, in 2020 werd het licht op groen gezet. Dit jaar werden al een tiental beelden met een kraan geïnstalleerd, zodat snorkelaars en duikers kunnen genieten van het onderwaterspektakel. Dat kan op twee manieren. De beelden bevinden zich ongeveer 100 meter van de kustlijn. Je kan dus op je eentje snorkelen vanop het strand en het beeldenparcours volgen. Maar je kan ook met een boot naar het museum varen, waar je in het water kan duiken en rondgeleid wordt. Best wel spannend. Tijdens de lockdown was dit overigens het enige museum dat je zonder mondmasker kon bezoeken.

Onder water wacht je een magisch moment. Beelden doemen op tegen een azuurblauwe achtergrond, vissen bezoeken het museum in schoolverband, de zon priemt als een lichtspot door het water. Uniek is ook dat de onderwaternatuur en het kunstwerk één worden. Zeewier, algen en schelpdieren hechten zich vast aan de sculpturen en geven ze een heel aparte patina. Het lijkt wel alsof de natuur de kunstwerken in zich opneemt. De uitgekozen werken hebben dan ook meestal een ecologische betekenis. Zo vinden we op de zeebodem een gigantische zee-egel van Daniel Zanca en een ijsbeer van Michel Audiard. Pronkstuk is de buste van Poseidon van beeldhouwer Christophe Carbonnel.

Het geheel vormt een uiterst boeiend parcours. De beleving onder water is uniek, de kunst krijgt er een andere dimensie. Vast een aanrader!