Geneeskundige Dagen Antwerpen kleuren groen
Over twee weken, van 16 tot 18 september, vinden de 76ste Geneeskundige Dagen van Antwerpen plaats. Met een thema dat moeilijk actueler kan zijn: klimaat, milieu en gezondheid. We blikken vooruit met het voorzitterstrio.
Loodvergiftiging in Hoboken, het PFOS-verhaal, de overstromingen in Wallonië en de extreme weersomstandigheden wereldwijd: klimaat en milieu zijn deze zomer niet uit het nieuws weg te branden. "Dit thema is zeer belangrijk, de problematiek zal veel langer duren dan de covid-19-epidemie en zal de komende generaties welzijn en gezondheid ongetwijfeld in toenemende mate beïnvloeden", stelt prof. Paul Van Royen, voorzitter van de Koninklijke Artsenvereniging van Antwerpen, organisator van de GDA.
"Als gezondheidswerkers mogen we dit thema niet als een ver-van-mijn-bedshow zien. Kijk maar naar wat de collega's in Wallonië hebben meegemaakt, zij worden daar geconfronteerd met de enorme implicaties van de overstromingen bij hun patiënten. Het kan ons morgen ook overkomen."
De klemtoon moet volgens Van Royen liggen op de individuele gezondheid binnen een globaal kader waarin schadebeheer, preventie en zorg centraal staan. "We moeten dit als gezondheidswerkers vandaag aanpakken vanuit de praktijk. Op basis van een goede wetenschappelijke kennis en verantwoordelijkheidszin, want dit heeft te maken met de gezondheid van de burgers. We moeten hen meer betrekken bij hun leefomgeving en de zorg voor de natuur."
Drie-eenheid
Een belangrijk begrip in deze context is 'One Health', benadrukt prof. Hans Keune (leerstoel Zorg en Natuurlijke Leefomgeving UAntwerpen). "Dat houdt in dat gezondheid een drie-eenheid vormt tussen mens, dier en de natuurlijke leefomgeving, wat samenkomt in het concept One Health. Onder meer Sciensano en de FOD Volksgezondheid hanteren dit als leidraad." Op vrijdagvoormiddag van de GDA licht de Britse prof. Richard Kock (Royal Veterinary College of University of Londen) One Health uitgebreid toe. "Het netwerk moet het concept wetenschappelijk en professioneel concreet maken, wat makkelijker gezegd is dan gedaan."
"Daarnaast is de Vlaamse Green Deal Duurzame Zorg in de maak", stipt prof. Keune aan. "De Universiteit Antwerpen speelt daarin een belangrijke rol. Het geeft aan dat de belangstelling voor milieu, gezondheid en duurzaamheid steeds meer verknoopt raakt met de gezondheidszorg, ook op preventief vlak. Huisartsen zijn daarbij belangrijke bruggenbouwers, zowel richting individu als richting omgevingsbeleid. Denk bijvoorbeeld aan ruimtelijke planning, waarbij zij hun inzichten kunnen delen over toegang tot de natuur, waarvan het belang tijdens de lockdown duidelijk op de voorgrond kwam." De vrijdagnamiddagsessie over 'het groene voorschrift' sluit daar mooi bij aan.
Kijk naar de collega's in Wallonië, zij worden geconfronteerd met de enorme implicaties van de overstromingen bij hun patiënten. Het kan ons morgen ook overkomen' - prof. Paul Van Royen
Basisprincipes
Als longarts betoont prof. Jan Van Meerbeeck, lid van het wetenschappelijk comité van de GDA, vooral interesse voor de uiteenzettingen die focussen op de biologische plausibiliteit voor de medische repercussies van klimaat en vervuiling. "Objectieve informatie en kennis van de basisprincipes voor causaliteit en epidemiologie zijn daarbij van essentieel belang. Vrijdagnamiddag staat daarover een reeks interessante lezingen op het programma: de impact op astma, infecties bij kinderen, relatie tussen fijnstof en bepaalde hart, vaat- en neurologische degeneratieve aandoeningen ... Ook inzake infectieziekten en klimaat komen er veranderingen aan die onze aandacht verdienen."
Het PFOS-verhaal is een mooie illustratie van hoe een inbreuk in de milieuwetgeving de waan van de dag wordt' - prof. Jan Van Meerbeeck
"Nieuw dit jaar op de GDA is dat een aantal jonge onderzoekers hun abstracts komen voorstellen", vult prof. Van Royen aan. "Het gaat onder meer over waterkwaliteit, voedselvoorzieningen, hittestress - wat een enorme impact heeft op onze oudere bevolking."
Van kennis naar praktijk
Op zaterdag wordt de stap gezet van wetenschappelijke kennis naar de praktijk. 'Hoe kan je schade meten?, wat is de invloed van lawaai?, welke rol kunnen medisch milieukundigen spelen?' zijn vragen die aan bod komen, naast de onvermijdelijke juridische aspecten.
Prof. Van Meerbeeck: "Neem het PFOS-verhaal, dat is een mooie illustratie van hoe een inbreuk in de milieuwetgeving de waan van de dag wordt. Wij krijgen dat tijdens de consultaties op ons bord, patiënten klagen over (posttraumatische) stress in dat verband. Je moet hen kunnen opvangen, ook juridisch: is er aantoonbare en toewijsbare medische schade? Het beste is om interprofessioneel samen te werken met deskundigen inzake de juridische, sociale en verzekeringsaspecten."
"Het vertalen van studies op populatieniveau naar een individueel geval is voor artsen overigens een hele uitdaging en ook wetenschappelijk erg moeilijk", besluit prof. Keune. Meer aandacht daarvoor in de opleiding is zeker een must.
Geneeskundige Dagen Antwerpen, van 16 tot 18 september. Info en inschrijven: via karva.be of via uantwerpen.be, doorklikken naar congressen - Geneeskundige Dagen.
Vijf genomineerden dingen naar KARVA-prijs
Tijdens de academische zitting op donderdagavond 16 september, wordt de Karva-prijs uitgereikt. "De inzendingen vormen een mooie staalkaart van wat mogelijk is qua interprofessionele samenwerking tussen artsen en andere gezondheidswerkers. De prijs is een uitgelezen manier om deze projecten in het licht te stellen. Bovendien vallen ze volledig binnen de doelstelling van KARVA, dat de interactie en samenwerking tussen artsen van verschillende disciplines beoogt", zegt prof. Paul Van Royen. "De artsenwereld is zeer verscheiden, maar we kennen mekaar eigenlijk veel te weinig. Daar wil KARVA iets aan doen, mede aan de hand van de KARVA-prijs. De grenzen tussen disciplines doorbreken is immers meer dan ooit nodig, dat heeft covid overigens ook aangetoond."
De artsenwereld is zeer verscheiden, maar we kennen mekaar eigenlijk veel te weinig. Daar wil KARVA iets aan doen, mede aan de hand van de KARVA-prijs
De inzendingen voor de prijs zijn stuk voor stuk brede projecten, die ook elders in Vlaanderen implementeerbaar zijn. Dit zijn de vijf genomineerden.
- De organisatie Doctors4Doctors. Deze onafhankelijke vrijwilligersorganisatie van artsen ijvert en draagt zorg voor het algemeen welzijn van alle artsen. Genomineerd omdat het blijvende steun verdient en door meer aandacht en erkenning hopelijk kan leiden tot een betere samenwerking van alle professionals in de gezondheidszorg.
- Het project Rode Bloedcelkliniek UZA, een interdisciplinair en multicultureel gezondheidsproject in Antwerpen, dat zich inzet voor verbeterde zorg voor patiënten met sikkelcelziekte in Antwerpen. Het is een mooi voorbeeld van interprofessionele samenwerking tussen verschillende medische disciplines voor een kwetsbare patiëntengroep en dit ook samen met de patiëntenvereniging.
- Het Therapeutisch Atelier. TheA is een project dat gegroeid is vanuit de kinder- en jeugdpsychiatrie AZ Sint-Maarten, dat dagbehandeling organiseert voor een twintigtal kinderen en jongeren tussen 2 en 16 jaar met psychische problemen en/of ontwikkelingsmoeilijkheden waarbij de huidige ambulante hulpverlening onvoldoende is. Genomineerd omdat het samenwerking beoogt op de drie niveaus tussen de kinder- en jeugdpsychiatrie, de ambulante zorgverlening met als spilfiguur de
- Bram Spinnewijn is een geëngageerde huisarts die zich op een innovatieve manier heeft ingezet voor geïntegreerde zorg en vooral met betrekking tot geestelijke gezondheidszorg in de eerste lijn. Dr. Spinnewijn heeft zijn nominatie te danken aan zijn inzet voor samenwerking tussen vele disciplines met een sneeuwbaleffect rond psychische zorg in de eerstelijnspraktijken van morgen.
- De Belgian Paediatric covid-19 Task Force is een project dat gecoördineerd wordt door dr. Tyl Jonckheer en opgericht werd door de Belgische Academie voor Kindergeneeskunde. De Task Force ijvert voor eenduidige informatie en communicatie voor kinderen in het kader van de covid-19-epidemie. Genomineerd omdat het een actueel, erg visibel en sterk voorbeeld is van samenwerking tussen artsen en andere actoren met betrekking tot kinderen tijdens de covid-19-epidemie.