Essentiële zorg is een rekbaar begrip
Tijdens de eerst coronagolf ging er weinig niet-covidgerelateerde zorg door in het chirurgische dagziekenhuis. Ook het aantal MRI's en gastro- en coloscopieën werd, vergeleken met 2019, fel teruggeschroefd. Respectievelijk met 77 en 85%. Omdat een correcte omschrijving van het begrip 'essentiële zorg' ontbrak, zijn de verschillen tussen ziekenhuizen enorm.
Welke niet-essentiële zorg verstrekten ziekenhuizen nog tijdens de covid-19 pandemie? Dat was de vraag waarop de Dienst Geneeskundige Evaluatie en Controle (DGEC) van het Riziv een antwoord wilde krijgen via een enquête bij de hoofdartsen, zo lezen we in het DGEC-jaarverslag 2020.
Planbare activiteiten
Vanaf 14 maart 2020 traden de richtlijnen van het Comité Hospital & Transport Surge Capacity (HTSC) in werking. Ziekenhuizen moesten behandelingscapaciteit voor covid-19-patiënten vrijmaken door niet- essentiële raadplegingen, onderzoeken en ingrepen te annuleren of uit te stellen.
Het Riziv bevroeg de hoofdartsen per mail over de zorgverlening in hun ziekenhuis tussen 30 maart en 19 april en over de geplande zorg van 20 april tot 3 mei. Men beperkte zich tot de 'normale' ziekenhuisactiviteit - dagziekenhuis, MRI's, endoscopische gastro-enterologische en urologische interventies en het operatiekwartier. Waar mogelijk vergeleek de dienst met 2019. Alle 100 Belgische algemene, universitaire en revalidatieziekenhuizen stuurden een antwoord terug.
Dagziekenhuis en MRI's
De activiteiten in het niet-chirurgisch dagziekenhuis gingen gewoon door, zo blijkt. Concreet is dat dan chemotherapie, dialyse, pijnbehandeling, immunotherapie, wisseling van catheters en sonden, coronagrafieën enz. Het chirurgisch dagziekenhuis daarentegen lag tussen 30 maart en 19 april zo goed als stil om daarna weer op gang te komen.
Het aantal uitgevoerde MRI-onderzoeken daalde van 30 maart tot 19 april gemiddeld met 77% vergeleken met 2019. MRI's van de schedel namen met 66% af, MRI's van ledematen met 88%. De gemiddelden verbergen echter enorme verschillen tussen ziekenhuizen. Zo varieerde de daling van 24% tot 99%; het aantal onderzoeken per toestel nam af van drie tot 304! Het totaal aantal onderzoeken per dag steeg lichtjes en sommige ziekenhuizen benaderden/overstegen na 19 april opnieuw het aantal onderzoeken in dezelfde periode van 2019.
Amper nog transurethrale resecties
Tussen 30 maart en 19 april verminderde het aantal gastro- en coloscopieën met 85% vergeleken met een jaar eerder. Ook op dit vlak noteert de DGEC grote verschillen met een variatie van 52 tot 99%. In de urologische chirurgie stelden artsen slechts één op de vijf radicale prostatectomieën uit terwijl het aantal transurethrale resecties van de prostaat gemiddeld met 90% terugliep. Het aantal ureteroscopies nam in doorsnee met de helft af.
Wat gebeurde er nog in het operatiekwartier? Vooral in de domeinen gynaecologie, algemene heelkunde en orthopedie was er nog activiteit. De disciplines oftalmologie, urologie, niet-traumagerelateerde orthopedie, neurochirurgie en vasculaire heelkunde noteerden enorme schommelingen inzake activiteitsgraad. De meeste essentiële chirurgie ging door - urgenties en oncologie en sommige ziekenhuizen zetten ook niet- of minder dringende chirurgie in beperkte mate verder.
Hierbij stelt de administratie vast dat sommige ziekenhuizen alle geplande interventies meteen annuleerden terwijl andere een uitgebreide planning behielden. Zij bouwden wekelijks of dagelijks een beoordeling in door een beperkte artsengroep.
Zeker is dat elk ziekenhuis 'essentiële zorg' anders invult. Om dat te voorkomen, wil de administratie het begrip beter gaan omschrijven.
Gebruiksgemak doet kosten stijgen
Tussen 2017 en 2018 nam het aantal huisartsgeneeskundige verstrekkingen gefactureerd via de elektronische regeling derde betaler met 75,3 miljoen (9,9%) toe.
De Dienst Geneeskundige Evaluatie en Controle van het Riziv schrijft dat in zijn jaarverslag vooral toe aan het gebruik van eFact. Dit kan de facturatiestroom versnellen en optimaliseren "maar", voegt men er in één adem aan toe, "het vergemakkelijkt ook de niet-reglementaire facturatie van bepaalde handelingen in het patiëntendossier."
Twee brieven
Om de huisartsen daarvoor te sensibiliseren, schreef de DGEC in januari 2020 een brief naar de 38 huisartsen die - vooral via eFact - de hoogste bedragen factureerden in derde betaler. Hun gemiddelde aantal verstrekkingen per patiënt was eveneens toegenomen.
In augustus 2020 ging een tweede brief naar 146 huisartsen die deel uitmaakten van een contingent van 150 artsen dat in 2019 goed was voor 10% van de uitgaven in acht nomenclatuurnummers overe+enstemmend met een patiëntencontact. Telkens vroeg de administratie uitleg en maande ze aan om verkeerd gefactureerde bedragen te regulariseren.
Gratis
Het Riziv kreeg zeer uiteenlopende antwoorden binnen. Maar weinig huisartsen gaven toe niet-reglementair gefactureerd te hebben. Verschillende artsen wezen erop "verstrekkingen te factureren die ze vroeger gratis uitvoerden". Bijvoorbeeld de raadpleging voor een tweede gezinslid tijdens eenzelfde huisbezoek. Vroeger factureerde men dat niet, nu wel doordat eFact erg gebruiksvriendelijk is.
Anderen verklaarden dat ze het patiëntenbestand van een collega hadden overgenomen of dat een huisarts in opleiding hun derdebetalersnummer had gebruikt.