Arsenaal tegen cytokinestorm breidt uit

Na dexamethason en tocilizumab blijkt nu ook de JAK-remmer tofacitinib een relevante impact te kunnen hebben op de prognose van patiënten die met covid-19 in het ziekenhuis opgenomen zijn. Dat meldt een studie die eind juli verscheen in New England Journal of Medicine.

18 augustus 2021

In deze studie (STOP-COVID) werden 289 patiënten opgenomen. Ze lagen in het ziekenhuis met een covid-19 die met PCR aangetoond was. De patiënten werden gerandomiseerd naar standaardbehandeling, al dan niet met toevoeging van 14 dagen behandeling met tofacitinib. Geen van hen werd bij randomisatie beademd.

Ondanks de kleine omvang van de populatie, toonden de resultaten in de groep met tofacitinib een significant lager risico op bereiken van het gecombineerde eindpunt 'respiratoir falen of dood' (risk ratio, 0.63; 95% CI, 0.41 to 0.97; P=0.04). Respiratoir falen betekende dat de patiënt (al dan niet invasieve) beademing nodig had (1).

De studiepower was te laag om een verschil in mortaliteit aan te tonen, maar toch mag het gezegd dat de mortaliteitscijfers in het voordeel van tofacitinib spreken (2,8% in de groep met tofacitinib versus 5,5% in de controlegroep). Tofacitinib veroorzaakte geen verhoogd risico op infecties.

Breder venster

Een commentaar in New England Journal of Medicine (2) merkt op dat de patiënten in deze studie iets minder ziek waren dan de populatie die in de RECOVERY-studie het effect van dexamethason of tocilizumab op de sterfte aantoonde. Als men alle patiënten op dezelfde schaal voor ernst van het klinisch beeld plaatst (NIAID scale), dan had dexamethason alleen effect bij patiënten met een score 5 tot 7, terwijl tocilizumab patiënten met een score 5 tot 6 hielp. In STOP-COVID werd het gunstige effect aangetroffen bij patiënten met een score 4 tot 6. Volgens de auteur van het commentaar zou deze studie dus wijzen op een uitbreiding van het therapeutisch venster met tofacitinib. Een verder potentieel voordeel van het middel is dat het langs de mond kan worden toegediend.

De studiepower was te laag om een verschil in mortaliteit aan te tonen, maar toch mag het gezegd dat de mortaliteitscijfers in het voordeel van tofacitinib spreken

In STOP-COVID nam de meerderheid van de patiënten corticoïden (79% bij het begin van de studie, 89% in de loop van de behandeling). Dat is geen onbelangrijk gegeven: studies met tocilizumab hebben uiteenlopende resultaten opgeleverd, wat zou kunnen verklaard wordt door het percentage patiënten dat tegelijk corticoïden kreeg. Het wordt steeds duidelijker dat de beste resultaten kunnen worden bereikt dankzij een combinatie van corticoïden met een ander type anti-inflammatoir middel.