Van A tot Zappa

Met de documentaire 'Zappa' vult regisseur Alex Winter - bekend als acteur uit de 'Bill and Ted'-franchise - een enorm hiaat op. Eindelijk is er een film die enigszins inzage biedt in leven en werk van Frank Zappa (1940-1993), een van de grootste componisten en gitaristen aller tijden. Ook Zappa's politiek activisme komt aan bod.

30 juni 2021

Begin er maar eens aan, een documentaire maken over een man die dag en nacht componeerde tot kanker in de weg kwam en een archief genaamd The Vault naliet waar tientallen postume lp's uit voortgesproten zijn naast gigantisch veel films.

Engagement

De film start met een concert in Tsjechoslovakije tijdens de fluwelen revolutie. Dit zet onmiddellijk de toon voor een film die verre van alleen de muziek van Zappa wenst te documenteren. Wat later zien we zijn plannen om president van de VS te worden wanneer Reagan er een zootje van maakt.

In Tsjechoslovakije stond Zappa symbool voor vrijheid. Naar verluidt zegden ouders tegen hun kids wanneer ze te luide muziek draaiden: zet die FrankZappa-muziek af. Hij zou er een officiële politieke functie krijgen als de speciale handelsvertegenwoordiger met de VS. Dit stuitte op verzet van de Amerikaanse regering, en vooral van de vrouw van minister James Baker tegen wie Zappa te keer ging toen ze in de jaren '80 mee aan de wieg stond van de censuursticker Parental Advisory.

Varèse

We zien hoe de jonge Zappa helemaal in de ban geraakt van de muziek van Edgard Varèse, de Franse experimentele componist. Hij besluit dit soort onconventionele muziek te maken. Met zijn band The Mothers of Invention die hij nu en dan opblaast, speelt hij Varèse's Octandre telkens het publiek om een bisnummer roept. "Zeker weten dat ze dan naar huis willen", grapt Zappa in de aanstekelijke documentaire.

Hun eerste plaat Freak Out uit '68 zal heel wat muzikanten beïnvloeden waaronder The Beatles wier Sgt Pepper's er schatplichtig aan is. Zelf zou Zappa de cover van dat Beatlesalbum parodiëren met We're Only In It For The Money, een titel die zowat het tegenovergestelde is van Zappa's ethiek.

De obsessieve non-conformistische workaholic streefde naar puurheid waarbij je zo weinig mogelijk mocht afwijken van je oorspronkelijke idee. Hij verfoeide de muziekindustrie die volgens hem niets met muziek te maken had. Alice Cooper die van Zappa via diens label een eerste kans kreeg verklaart dat Zappa angst had dat hij een hit zou scoren en daarom zijn geniale nummers bewust saboteerde. Ongewild had hij er toch één, Valley Girl, samen zijn dochter Moon, waarvoor ze zelfs een Grammynominatie ontvingen.

In de documentaire komen talloze getuigenissen naar voren, vaak van familieleden en medemuzikanten. De talloze bizarre homevideo's maken het plaatje van het weirdo-universum van Zappa volledig.

Ten slotte nog iets wat niet in de docu zit: Zappa zou ongetwijfeld ook zijn nek uitgestoken hebben voor Black Lives Matter. Zijn album Thing Fish vond de inspiratie bij het onderzoek rond de Tuskegee Syphilis Study waarbij op Afro-Amerikanen medisch geëxperimenteerd werd. Zappa was op zovele vlakken zijn tijd ver vooruit.