De nieuwe stilte
Reporter Lander Deweer is zich afgelopen jaren steeds meer gaan ergeren aan lawaai. Hij raakte gefascineerd door stilte en las zich in het onderwerp in. Via tal van interviews met ervaringsdeskundigen, musici en wetenschappers zocht hij naar antwoorden op allerlei vragen met betrekking tot (gebrek aan) stilte in onze samenleving.
Omdat lawaaivervuiling vaker 'een stille moordenaar' wordt genoemd, voelde Lander Deweer de drang toenemen om de problematiek in kaart brengen en hoopvolle initiatieven te ontdekken. Als fan van stille of zachte pianomuziek - neoklassieke muziek van Max Richter, Ólafur Arnalds, Nils Frahm of Ludovico Einaudi - vond hij ook daar wat heil. Samen met zijn vriend Jan Swerts die docent is aan de UC Leuven-Limburg, zelf enkele verstilde pianoalbums uitbracht en een hoge gevoeligheid voor geluid heeft, bezocht hij concerten. Samen gingen ze ook in gesprek over stilte met deze musici en met hun entourage.
Het vlot geschreven relaas van die boeiende en door nieuwsgierigheid gedreven zoektocht brengt thema's ter sprake als gehoorbeschadiging, stilteplekken of de drukke stedelijke omgeving. Geluid en de prestatiemaatschappij worden geregeld aan elkaar gekoppeld. Dirk De Wachter vertelt over mensen die stilte bedreigend vinden en hij wijst op de tendens om stilte te commercialiseren.
Kabbelende leegte
Ook neoklassieke pianocomponisten komen soms in dat vaarwater terecht. De trage minimale muziek brengt voor velen wat rust in een hectische wereld. Soms moet er stevig betaald worden om die stiltemuziek als een vorm van ontspanning en therapie te kunnen beleven. Helemaal stil is die muziek uiteraard nooit, maar is ze heilzaam? Musicoloog Jelle Dierckx omschrijft het merendeel van die hedendaagse neoklassieke muziek als 'kabbelende leegte'. Hij vindt in het hedendaagse aanbod maar weinig stille muziek die de luisteraar doet nadenken over de wereld rondom hem zoals Morton Feldman of Erik Satie dat eerder wel deden.
Ook Marc Goethals uit zich kritisch, bijvoorbeeld tegenover de zogenaamde slaapconcerten van Max Richter. De cardioloog van het O.L.V-ziekenhuis in Aalst heeft zich gespecialiseerd in de medische gevolgen van lawaai. Hij wijst op het toenemend risico op cardiovasculaire aandoeningen als onze nachtelijke slaap niet helemaal stilletjes verloopt.
Na het bezoeken van specifieke stadsprojecten in Parijs en Oslo merken de auteurs dat de wereld toch al wat stiller wordt. De belangrijkste oplossingen voor het lawaaiprobleem verwachten ze vanuit het beleid en van de technologie. Ook bewustmaking met zachte én harde hand - in Parijs loopt een proefproject met lawaaiflitspalen - moet het tij verder doen keren en ons naar een stillere en gezondere wereld leiden.
