'Begin van een cultuuromslag'
"Lange, slopende onderhandelingen." - "Een historische overeenkomst." In de persberichten afgelopen week werd groots taalgebruik niet geschuwd. Het wekt de nieuwsgierigheid naar het verloop van die woensdag 19 mei 2021, dé deadline voor het vinden van een akkoord over de arbeidsvoorwaarden en de sociale bescherming van arts-specialisten in opleiding.
Als het moet, gaan we door tot middernacht, sprak commissievoorzitter Jo De Cock. "Uiteindelijk is het zo ver niet gekomen, en was er rond zeven uur 's avonds witte rook" glimlacht dr. Jonas Brouwers, die als voorzitter van Vaso (Vlaamse Vereniging van artsen-specialisten in opleiding) het dossier mee onderhandeld heeft in het Nationaal Paritair Comité Artsen-Ziekenhuizen (NPCGZ).
"Het klopt dat we onze tijd genomen hebben, elk punt en elke komma waren belangrijk voor elke betrokken partij", zegt dokter Brouwers. "Natuurlijk is het zo dat als je een beladen dossier als dit haast 40 jaar laat liggen, dat niet op een-twee-drie afgehandeld is."
Wat is er goed aan dit akkoord?
Jonas Brouwers: "Het akkoord bevat een collectieve overeenkomst waarin de minimumregels voor ziekenhuizen die een arts-specialist in opleiding tewerkstellen vastgelegd worden. Er is met andere woorden een wettelijk kader nu voor de assistenten. Hierop kunnen we verder bouwen aan een duurzaam en gezond opleidingsklimaat voor artsen. Maar dat betekent tezelfdertijd dat het akkoord inhoudt dat er nog verbetering mogelijk is. Zie het als een eerste stap van een plan dat de komende maanden en misschien zelfs jaren verder uitgewerkt moet worden. Volgens dit akkoord hebben de artsen in opleiding immers nog geen recht op pensioenopbouw of een vergoeding wanneer zij werkloos worden. Minister Vandenbroucke benadrukte reeds dat hij zich zal engageren om ook deze sociale rechten verder ter sprake te brengen binnen de regering. Nu is het afwachten of dat gebeurt, en ook of de overeenkomst daadwerkelijk in wetgeving wordt omgezet. Met Vaso hebben we altijd gezegd dat een overeenkomst op 1 augustus van dit jaar ten laatste moet omgezet worden in koninklijk besluit of wet. Snel handelen is dus de boodschap."
Zie het als een eerste stap. Volgens dit akkoord hebben de artsen in opleiding immers nog geen recht op pensioenopbouw of een vergoeding wanneer zij werkloos worden' - dr. Jonas Brouwers
Wat betekent dit akkoord voor Vaso als vereniging?
Ik denk dat we ons met Vaso steeds heel constructief hebben opgesteld, en dat we daarmee hebben aangetoond dat we een betrouwbare partner zijn, met de nodige dossierkennis ook. Dat laatste heeft zeker bijgedragen tot onze geloofwaardigheid. (op dreef) Je kan zomaar niet beslissen boven mensen hun hoofd. Wij assistenten hebben een zeer brede basis. Ter illustratie, toen Vaso het akkoord onmiddellijk na de stemming toelichtte aan onze achterban, waren meer dan 1.000 aso's ingelogd op de Zoom-meeting! Het is wellicht de eerste keer in jaren dat artsen in opleiding zich gehoord voelen. Dat creëerde een enorm groepsgevoel, gestuwd door het geloof dat er wel degelijk verandering mogelijk is van de huidige arbeidsomstandigheden en dat het geen scenario hoeft te zijn 'ik moet vier à zes jaar doorbijten en dan zal het wel beter gaan'. We zijn Jo De Cock oprecht dankbaar dat hij mee zijn schouders heeft gezet onder dit dossier, hij heeft ons steeds als partner behandeld in de onderhandelingen. Naar de toekomst toe heb ik er vertrouwen in dat assistenten een officiële stem aan tafel zullen verwerven (momenteel zijn aso's waarnemend lid in de NPCGZ, nvdr).
Zorgt dit akkoord voor een cultuur- verandering in de omgang met en het aanzien van assistenten?
Met de wezenlijke verbeteringen op de werkvloer, hopen we inderdaad dat dit het begin mag zijn van een cultuuromslag, naar meer tijd voor opleiding en rekening houden met assistenten in het algemeen. Vandaag is er al verandering zichtbaar. In de aanloop naar de laatste onderhandelingen en ter voorbereiding van de stakingsacties hebben assistenten moeten communiceren met hun werkgever, op verschillende plaatsen is een dialoog ontstaan. Problemen werden benoemd en besproken - langs beide kanten. Dat is een verwezenlijking op zich. Laten we zeggen dat er een zaadje geplant is. Dat moet nu groeien. Wees er maar zeker van dat aso's hieruit lessen trekken voor de toekomst. De assistenten van nu zijn misschien de stagemeesters van morgen.
Lees het volledige interview op www.artsenkrant.com
Wat verandert er voor specialisten in opleiding?
Betere arbeidsomstandigheden en betere lonen
In een persbericht noemt de minister van Sociale Zaken onder meer:
een salarisverhoging van ongeveer 10% (basissalaris en 'aanwezigheidsdienst');
basisloon van 3112,92 euro bruto (1ste jaar), dat elk jaar op 1 januari wordt geïndexeerd en jaarlijks wordt verhoogd (tot maximum 3761,92 euro bruto aan het einde van de opleiding, als die zeven jaar duurt);
beloning van 110% van het basissalaris voor overwerk;
beloning van 125% van het basissalaris voor nachtdiensten;
150% van het dagloon voor weekends en feestdagen;
vast tarief van 50 euro per periode van 12 uur voor extra dienst tussen 8 uur 's morgens en 8 uur 's avonds;
20 wettelijke vakantiedagen plus 10 feestdagen, met de mogelijkheid om ten minste 10 ononderbroken vakantiedagen op te nemen;
naleving van de werktijden, de maandelijkse planning wordt ten minste vier weken vóór het begin van de maand aan aso's meegedeeld;
onkostenvergoeding van 100 euro voor reis-, telefoon- en informaticakosten;
kosten voor wetenschappelijke activiteiten vergoed in overleg met de promotor.
Een voltijdse tewerkstelling (voor werk en opleiding) bedraagt 48 u. per week, meldt Zorgnet-Icuro daarnaast. Met wachtdiensten kan dit oplopen tot 60 u.
Betere sociale bescherming
Met onder meer:
bescherming voor vrouwen tijdens zwangerschap: vanaf 26 weken zwangerschap mag de aso geen diensten meer verrichten tussen 20u en 8u, niet meer worden blootgesteld aan ioniserende straling en niet meer deelnemen aan MUG-interventies. Wie zwanger is, mag ook niet meer dan 12 uur na elkaar werken;
recht op palliatief verlof;
gegarandeerd loon vanaf één maand arbeidsongeschiktheid.
Toezicht op de werk- en rusttijden
Een essentieel onderdeel van de overeenkomst is de registratie van de werk- en rusttijden. De overheden zullen een onafhankelijke derde partij aanwijzen, die eventuele niet-naleving van de afspraken kan vaststellen met het oog op bemiddeling en, indien nodig, interventie van de bevoegde inspectiediensten.
De nieuwe overeenkomst treedt in werking vanaf het academiejaar 2021-2022 en zal binnen de twee jaar geëvalueerd worden.
Franstalige aso's schorten staking op
Afgelopen donderdag betoogden de Franstalige aso's in Brussel tegen het bereikte akkoord over de arbeidsvoorwaarden en de sociale bescherming van arts-specialisten in opleiding. Die dag startten zij ook, zoals eerder aangekondigd, met een staking. Na nieuw overleg in de loop van het weekend en de belofte dat ze voortaan als volwaardige partners mee aan de onderhandelingstafel zouden zitten, werd die staking op maandagochtend evenwel afgeblazen.