Gestoorde longfunctie na één jaar bij minderheid
Chinese onderzoekers komen naar buiten met een follow-upstudie bij patiënten die ernstige covid-19 hebben gehad. De meeste blijken volledig genezen, een minderheid heeft respiratoire restletsels. Opvallend is wel dat er hooguit bij 5% een functionele handicap blijft bestaan.
Langdurige covid-19 komt momenteel uit de verf als een allegaartje van verschillende beelden. Sommige patiënten klagen zuiver van 'hersenmist', een syndroom met hoofdpijn en concentratie- of zelfs geheugenstoornissen.
Xiaojun Wu et al. spitsten zich toe op de respiratoire gezondheid bij 83 patiënten die tussen begin februari en eind maart 2020 in het ziekenhuis waren opgenomen met ernstige covid-19 (1). Ze beperkten zich tot patiënten die geen mechanische beademing hadden gekregen. Op die manier werden de waarnemingen niet vertekend door eventuele schade aangericht door de machine. Bovendien werden ook rokers en patiënten met ernstige comorbiditeit (diabetes, hart- en vaatziekte, chronisch longlijden, kanker) geweerd. De patiënten werden onderzocht drie, zes en twaalf maanden na ontslag uit het ziekenhuis. De mediane leeftijd bedroeg 60 jaar.
Lage DLCO
Een aanzienlijk aantal patiënten had gestoorde longfunctietests na drie maanden, maar na zes maanden trad er over de hele groep al een significante verbetering op voor de geforceerde vitale capaciteit (FVC) (p=0,002). Tegen die tijd was ook de diffusiecapaciteit voor koolstofmonoxide (DLCO) significant verbeterd (p=0,0002).
Na twaalf maanden hadden nog steeds 9 patiënten (11%) een lage FVC (< 80% van de voorspelde waarde). Tegelijk bleef ook de DLCO laag bij 27 patiënten (33%). Vrouwen hadden een hogere kans om na twaalf maanden nog steeds een lage DLCO te hebben (p<0,0002).
Matglasbeelden waren na drie maanden zichtbaar bij 65 patiënten (78%). De afwijkingen bleven bestaan na twaalf maanden bij 20 patiënten (24%). Deze 20 patiënten waren tijdens de acute fase langer in het ziekenhuis gebleven (p=0,027), hadden een hogere CT-score voor de ernst van de pneumonie tijdens de acute fase (p<0,0001) en keken aan tegen een minder goede longfunctie na twaalf maanden (p<0,0001 voor DLCO, bijvoorbeeld). Geen van de patiënten had beelden compatibel met longfibrose of evoluerende interstitiële aantasting. Volgens een commentaar bij het artikel roept dit vragen op over de oorzaak van de gestoorde longdiffusie die men bij een aantal patiënten optekent (2).
Vrouwen hadden een hogere kans om na twaalf maanden nog steeds een lage DLCO te hebben
Stappen lukt
Belangrijk is dat de afwijkingen geen spectaculaire impact hadden op het dagelijkse functioneren, want de staptest na zes minuten verbeterde flink tijdens de follow-up en was na twaalf maanden zo goed als normaal bij iedereen. Vier patiënten (5%) meldden ademnood bij het einde van de follow-up.
Langduriger onderzoek zal moeten uitwijzen wat er gebeurt met de longletsels en gestoorde longfunctietests die bij een minderheid van de patiënten na één jaar nog aanwezig zijn.
(1) Lancet Respir Med 2021; https://doi.org/10.1016/ S2213-2600(21)00174-0.
(2) Lancet Respir Med 2021; https://doi.org/10.1016/ S2213-2600(21)00206-X.
Hoeveel doden kunnen we hebben?
In sommige landen, zoals Australië, bestaat er een nultolerantie tegenover uitbraken met het SARS-CoV-2. Telkens als een uitbraak wordt vastgesteld, gaat het land abrupt voor een paar dagen in lockdown. Deze situatie is op langere termijn niet vol te houden. Maar wat moeten we dan wel doen?
Epidemioloog James McCaw van de universiteit van Melbourne voorspelt in een interview met Nature dat we in de toekomst wel zullen moeten aanvaarden dat mensen covid-19 krijgen, in het ziekenhuis terechtkomen en sterven. De vraag rijst welk sterftecijfer we zullen tolereren. Op basis daarvan zullen overheden leefregels opstellen, die mogelijk moeten worden gemoduleerd als de situatie uit de hand loopt, bijvoorbeeld omdat een nieuwe, zeer besmettelijke variant opduikt. We staan er niet altijd bij stil, maar ook de seizoensgriep eist jaarlijks een dodentol van zowat 250.000 tot 500.000 personen wereldwijd. Daarvoor hebben we nooit massaal vrijheden opgegeven.
"Elk land zal zijn eigen drempelwaarden vastleggen", voorspelt Sylvie Briand van de Wereldgezondheidsorganisatie. Men zal daarbij allicht de bezettingsgraad van ziekenhuizen en afdelingen intensieve zorg als criterium blijven hanteren. Maar zoals de voorbije weken is gebleken, wordt dit criterium afgewogen tegenover het gedeeltelijk of volledig stilleggen van bepaalde sectoren van de economie.
In Israël is men alvast tot een modus vivendi gekomen. Het land liet zijn economie herleven in februari, toen 30% van de bevolking volledig gevaccineerd was. In de jongste paar weken werden maar een handjevol mensen op intensieve zorg opgenomen en overleden er enkele. Als de zaken aan dat tempo blijven lopen, zal de dodentol in Israël jaarlijks 1.000 tot 2.000 personen bedragen, op een totale bevolking van iets meer dan negen miljoen mensen.
Nature 2021; doi: https://doi.org/10.1038/d41586-021-01220-7.