Zo communiceert u open over patiëntveiligheidsincidenten
Welke informatie rond een patiëntveiligheidsincident kan u delen met de patiënt en familie? Mag u zich verontschuldigen? Hoe past u open disclosure toe? Wie betrekt u hierbij? Wat zijn de principes van open disclosure en hoe verloopt een open disclosure-proces?
Aan de hand van een nieuw 'raamwerk' rond open en transparante communicatie na een patiëntveiligheidsincident willen het Vlaams Patiëntenplatform (VPP) en het Leuvens Instituut voor Gezondheidszorgbeleid (LIGB KU Leuven) een antwoord bieden op (onder meer) bovenstaande vragen.
"In de Belgische en Vlaamse zorgverlening misten we een nationaal open disclosure-raamwerk, ondersteund door de medische professionele organisaties, patiëntenorganisaties en andere stakeholders", klinkt het bij de initiatiefnemers.
Daarom stelden ze een nationaal kader op dat handvaten moet aanreiken voor een breed scala aan patiëntveiligheidsincidenten. Recente publicaties tonen aan dat een op tien patiënten die opgenomen zijn in het ziekenhuis, een patiëntveiligheidsincident meemaakt. Hiervan loopt 7% een ziekenhuisinfectie op. (1)
Onderdeel van proces
Uitgangspunt is dat een open disclosure-gesprek een onderdeel is van een open disclosure-proces, dat je niet kan herleiden tot één enkel gesprek. Vandaar dat het raamwerk, een rapport van 34 bladzijden, open disclosure en hoe je het concreet aanpakt, breed kadert aan de hand van vragen als 'wie betrek je hierbij?', 'wat zijn de principes van open disclosure?' en 'hoe verloopt een open disclosure-proces?'
Het proces werd samengevat in een schema, als "houvast voor de praktijk". De flowchart bevat een overzicht van verplicht te doorlopen fasen als een patiëntveiligheidsincident zich voordoet (inschatting; signalisatie, erkenning & initieel gesprek; voorbereiding vóór de communicatie; de communicatie an sich; voltooiing). Per fase staan te ondernemen stappen/tips opgesomd. Er is ook een controlelijst ter voorbereiding van de communicatie (fase 3).
Het raamwerk werd opgesteld in samenwerking met, en onderschreven door stakeholders als Zorgnet-Icuro, NVKVV, Assuralia, VVOVAZ, VVH en Orde der artsen. "Het raamwerk is geen bindende richtlijn maar we hopen om samen met alle koepelorganisaties dit uit te dragen op het terrein zodat elke arts, elk ziekenhuis, elk ziekenhuis, elke verpleegkundige en elke verzekeraar weet wat dit betekent en wat het voor hen betekent", aldus het VPP.
In de eerste plaats richt het raamwerk zich op het proces van open disclosure in zorginstellingen. Maar het kan ook een basis vormen voor zorgverleners die buiten een zorginstelling te maken krijgen met een patiëntveiligheidsincident en een open disclosure-proces willen opstarten, klinkt het.
VPP en LIGB sluiten niet uit dat het raamwerk in de toekomst nog uitgebreid zal worden met andere contexten zoals de eerste lijn.
Op 6 mei jl. werd het raamwerk voorgesteld tijdens een avondseminarie binnen de 'Pentalfareeks' van KU Leuven.
S. Lierman, W. Marchand, J. Brouwers, I. Weeghmans, K. Vanhaecht, Raamwerk open disclosure, 2021, www.ligb.be en http://www.vlaamspatientenplatform.be.