Stress op zorg- en hulpverleners kan zware tol eisen
Zorg- en hulpverleners ervaren na één jaar coronacrisis nog steeds in hoge mate symptomen van chronische stress. Nog steeds overweegt 19% te stoppen met het uitoefenen van hun beroep. Dat blijkt uit de tweede nationale 'Power To Care'-enquête.
De aanhoudende stress heeft niet alleen een negatieve impact op hun welzijn; maar kan eveneens de kwaliteit van de geboden zorg onder druk zetten. De nood aan ondersteuning blijft groot.
Aan de tweede nationale 'Power To Care'-enqu?te van Sciensano en KU Leuven namen 2.530 professionelen uit de gezondheids- en welzijnssector en mantelzorgers deel. De vragenlijst kon tussen 16 maart 2021 en 26 maart 2021 online worden ingevuld. De bevraging peilt naar het mentale welzijn.
Verontrustende resultaten
De druk op personen die actief zijn in de zorg- en welzijnssector, neemt tijdens deze covidcrisis nog verder toe. Voor een reeks symptomen die het gevolg kunnen zijn van verhoogde druk gaven deelnemers een score van 0 (nooit) tot 10 (altijd) om aan te geven in welke mate ze deze symptomen hebben ervaren in de week voor de enquête.
Sciensano analyseerde vervolgens hoeveel deelnemers een hoge score, van 7 of meer, gaven voor deze symptomen. Uit de analyse blijkt dat na één jaar covidcrisis veel zorg- en hulpverleners de effecten van chronische stress blijven ondervinden - zelfs nadat veruit het grootste deel van hen al gevaccineerd is.
De deelnemende zorg- en welzijnsmedewerkers rapporteerden in maart 2021 de volgende symptomen, die het gevolg zijn van chronische stress, als sterk tot zeer sterk aanwezig (score van 7 of hoger):
- zich vermoeid voelen (59% van de deelnemers);
- onder druk staan (51% van de deelnemers);
- zichzelf niet voldoende kunnen ontspannen (47% van de deelnemers);
- slaaptekort (38% van dd deelnemers);
- concentratiestoornissen (28% van de deelnemers).
Deze bevindingen komen grotendeels overeen met de eerste 'Power To Care'-enquête die in december 2020 plaatsvond.
Ook het voorkomen van lichamelijke klachten die verband houden met chronische stress blijft alarmerend hoog in maart 2021:
- spier- en gewrichtspijn (36% van de deelnemers);
- hoofdpijn (29% van de deelnemers);
- maagproblemen (17% van de deelnemers).
De grote mate waarin de symptomen gelinkt aan chronische stress aanwezig zijn, kan een negatieve impact hebben op de kwaliteit van de geboden zorg.
Ook de volgende symptomen die verband houden met acute stress waren bij de deelnemers in maart 2021 sterk tot zeer sterk aanwezig:
- -hyperalert en verhoogd waakzaam zijn (32% van de deelnemers in maart 2021, 38% in december 2020),
- gevoelens van angst (17% van de deelnemers in maart 2021, 27% in december 2020).
Beide symptomen van acute stress, en 'gevoelens van angst' in het bijzonder, werden minder gerapporteerd door de respondenten van maart 2021 dan door de respondenten die in december 2020 deelnamen.
Mogelijk kan dit verklaard worden doordat velen intussen al (de eerste dosis van) het covidvaccin kregen.
19% van de deelnemers overweegt om te stoppen
Ook op professioneel vlak laat de COVID-19-crisis zijn sporen na bij zorg- en hulpverleners. In december 2020 overwoog 22% om te stoppen met het uitoefenen van hun beroep, tegenover 10% vóór de COVID-19-crisis.
In maart 2021 overwoog 19% van zorg- en hulpverlener om te stoppen.
22% van de bevraagden had het 'gevoel er alleen voor te staan', slechts 56% rapporteerde het gevoel deel uit te maken van een team. Opvallend is dat ook één jaar na de crisis amper 36% van de deelnemers zegt dat ze 'voldoende steun en begeleiding' kunnen vragen.
Vraag om ondersteuning blijft hoog
De mate van ondersteuning die zorg- en hulpverleners krijgen is een belangrijke beschermende factor tegen de gevolgen van blootstelling aan acute en chronische stress. Over de ondersteuning leren we uit de bevraging in maart 2021 het volgende:
- Ruim 60% van de zorg- en hulpverleners deelde in de week voor de enquête zijn gedachten en emoties met zijn/haar partner, de directe collega's en vrienden en naasten en was tevreden over die interactie.
- Slechts 34% van de zorg- en hulpverleners deelde zijn gedachten en emoties met zijn/haar leidinggevende.
- Slechts een kleine minderheid deed een beroep op de eigen huisarts (9%) of op een psycholoog of een andere professionele ondersteuner (7%).
- Bijna de helft van de zorg- en hulpverleners geeft aan in de toekomst zeker of waarschijnlijk nood te hebben aan steun van zijn/haar leidinggevende.
Ook bij de respondenten in december 2020 was er een gelijkaardige nood aan toekomstige ondersteuning door de leidinggevende of door een professionele psychosociale hulpverlener.
De ZorgSamenDe POWER TO CARE-enquête is de nationale opvolger van de ZorgSamen-barometer, waarvan in Vlaanderen 4 edities hebben plaatsgevonden. Ze is een initiatief van Sciensano en KU Leuven met als partners Zorgnet-Icuro, Steunpunt Geestelijke Gezondheid/Te gek!?, santhea, UNESSA en GIBBIS.
Hier vindt u alle resultaten van de tweede 'Power To Care'-enquête.
De resultaten van de eerste nationale 'Power To Care'-enquête, die liep van 8 tot 15 december 2020, vindt u hier.
Een overzicht van het hulpaanbod samen met een aantal tips op de website van De ZorgSamen.