Fietsboom tijdens corona zorgt voor gezondheidswinst
De covid-19-crisis heeft voor een ongekende groei van het aantal fietsers gezorgd. Heel wat Europese steden investeerden daarom in extra fietspaden. Een nieuwe studie berekent dat deze investering op termijn 1 tot 6 miljard euro gezondheidswinsten zal genereren.
Actieve vervoersmodi zoals wandelen en fietsen zijn niet alleen ecologischer, maar ook beter voor de gezondheid. Verkeersdeskundigen zijn het erover eens dat het aanleggen van aangepaste infrastructuur, zoals veilige afgescheiden fietspaden, cruciaal is om fietsen te stimuleren. "Build it and they will come", heet dat in het Engels: zorg voor de infrastructuur en de gebruikers komen vanzelf.
Grote infrastructuurveranderingen verlopen doorgaans erg traag. Tijdens de covid-19-pandemie begonnen echter plots meer mensen dan ooit tevoren (weer) te fietsen, omdat er weinig andere vormen van sport of vrijetijdsbesteding mogelijk waren, of om het risico op besmetting op het openbaar vervoer te vermijden. In verschillende Europese steden werd daarom in sneltempo nieuwe, al dan niet tijdelijke, fietsinfrastructuur aangelegd.
Nieuwe fietsinfrastructuur
Sebastian Kraus en Nicolas Koch van het Mercator Research Institute on Global Commons and Climate Change in Potsdam proberen in een recente studie* het aanzuigeffect van de nieuwe fietsinfrastructuur na te gaan. Ze berekenen ook de meerwaarde op lange termijn van de gerealiseerde en beloofde investeringen in fietsinfrastructuur. De onderzoekers haalden hun data uit verschillende bronnen, waaronder 736 automatische fietstellers in 106 Europese steden. Samen realiseerden deze steden op vier maanden tijd meer dan 1.200 km nieuwe (tijdelijke) fietspaden . Berlijn, Lyon, Parijs, Boedapest en Dublin legden de meeste nieuwe fietsroutes aan.
De gegevens tonen een zeer duidelijke toename van het aantal fietsers, zowel op korte als op langere termijn, naarmate het aanbod van fietsinfrastructuur werd uitgebreid. De invloed van andere factoren, zoals weersomstandigheden, afstanden in de stad en beschikbaarheid van alternatieven zoals openbaar vervoer werd uitgefilterd. In vergelijking met oudere cijfers merkten de onderzoekers een toename van 41,5% in fietsen die ondubbelzinnig kon toegeschreven worden de verbeterde infrastructuur.
Wat brengt het op?
De auteurs berekenden ook de voordelen van de investeringen door de steden. Daarbij dient op gemerkt dat de kosten voor fietsinfrastructuur eerder laag zijn: van 9.500 euro per kilometer voor de tijdelijke infrastructuur in Berlijn, tot 250.000 euro per kilometer voor de volwaardige fietspaden die Sevilla de voorbije jaren aanlegde. Uit eerder onderzoek is gebleken dat elke kilometer fietsen een gezondheidswinst oplevert van 0,38 euro. Op basis van het grotere aantal fietsers schatten de auteurs dat de pop-up fietspaden in de onderzochte steden tussen 0,4 en 1,4 miljard euro aan gezondheidsvoordelen hebben opgeleverd. Als de nieuwe infrastructuur permanent gemaakt wordt, zou de gezondheidswinst 1,8 tot 5,8 miljard euro per jaar kunnen bedragen.
Uit onderzoek is gebleken dat elke kilometer fietsen een gezondheidswinst oplevert van 0,38 euro
* https://www.pnas.org/content/118/15/e2024399118
De voordelen van actieve vervoersmodi
De mobiliteitsbarometer van december 2020 van Vias institute geeft aan dat Belgen steeds vaker kiezen voor actieve vervoerswijzen zoals fietsen of wandelen. Tussen het najaar van 2019 en 2020 steeg het modale aandeel van doordeweeks fietsen van 4,83% naar 8,42% en dat van wandelen van 5,84% naar 7,34%. De toename van het telewerk en de daling van het aantal reizen als gevolg van de coronacrisis kunnen deze verandering gedeeltelijk verklaren. Vias institute wijst op een uitgelezen kans om het aandeel actieve modi in het woon-werkverkeer te vergroten, ook later wanneer werken op kantoor weer frequenter wordt.
Recente studies1 tonen aan dat regelmatige fysieke activiteit ook op de geestelijke gezondheid een positieve invloed heeft: vermindering van stress, angst en vermoeidheid, evenals een betere psychologische en emotionele balans. Daarnaast blijkt2 dat werknemers die regelmatig sporten minder vaak ziek zijn en een aanzienlijk korter ziekteverzuim hebben. Het risico op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten wordt met 40% verminderd voor mensen die regelmatig een lichamelijke activiteit uitvoeren. Ook de hersteltijd na een ernstige ziekte zoals kanker is aanzienlijk korter3.
Vias institute wijst ook op de financiële en fiscale voordelen van een actief mobiliteits- beleid in een onderneming, zoals de fiscaal aantrekkelijke kilometervergoeding en de aftrekbaarheid van kosten gemaakt om het gebruik van fietsen te stimuleren. Het is echter van essentieel belang om een aangepaste opleiding te volgen met betrekking tot de gekozen actieve vervoers- wijze om veilig te kunnen bewegen.
1. Kaplan e.a., 'Psychosocial Benefits and Mood Improvement from Habitual Bicycle Use'. https://trid.trb.org/view/1572822
2. Hendriksen e.a., 'The Association Between Commuter Cycling and Sickness Absence'. DOI: 10.1016/j.ypmed.2010.05.007
3. Cannioto e.a., 'Physical Activity Before, During, and After Chemotherapy for High-Risk Breast Cancer: Relationships With Survival'. DOI: 10.1093/jnci/djaa046