De grootste ergernissen in het verkeer
Van 16 tot 21 maart was het 'internationale week van de hoffelijkheid achter het stuur'. Naar aanleiding daarvan onderzocht Vias institute waaraan diverse weggebruikers zich ergeren. De meeste ergernissen gaan niet over een gebrek aan hoffelijkheid of respect, maar over flagrante inbreuken op het verkeersreglement.
De grootste ergernis van voetgangers zijn automobilisten die geen voorrang verlenen aan een zebrapad (35%). Nochtans moet elke bestuurder voorrang verlenen aan de voetgangers die zich op een zebrapad bevinden of op het punt staan zich erop te begeven. Een derde van alle letselongevallen met voetgangers op een zebrapad (zie verder). Een andere grote bron van ergernis bij voetgangers zijn automobilisten die afgeleid zijn door hun gsm achter het stuur (34%) en automobilisten die te snel rijden (33%).
De grootste ergernis voor fietsers zijn automobilisten die stilstaan of parkeren op het fietspad (36%), gevolgd door automobilisten die hun richtingaanwijzers niet gebruiken (34%) en bestuurders die afgeleid zijn door hun gsm (33%). Net buiten de top 3 eindigt zonder te kijken openen van een deur van een geparkeerde auto (30%). In het verkeersreglement staat nochtans: 'Het is verboden het portier van een voertuig te openen zonder zich ervan vergewist te hebben dat dit de andere weggebruikers niet in gevaar kan brengen'. Iets wat niet alle automobilisten altijd doen: uit een onderzoek uit 2016 bleken openslaande portieren de belangrijkste oorzaak voor fietsongevallen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
De ergernissen hebben meestal niets te maken met een kwestie van hoffelijkheid, maar eerder met het niet-respecteren van essentiële verkeersregels
Zichtbaarheid
Omgekeerd ergeren ook automobilisten zich aan gedrag van actieve weggebruikers. Bijna 4 op de 10 automobilisten ergert zich aan fietsers die het donker rijden zonder fietsverlichting, en 35% stoort zich aan slecht zichtbare fietsers. Fietsers moeten tussen het vallen van de avond en het aanbreken van de dag, en wanneer de zichtbaarheid minder dan 200 meter bedraagt een vast licht of knipperlicht gebruiken. 36% van de automobilisten ergeren zich aan fietsers die op de rijweg rijden wanneer een fietspad beschikbaar is. Verder storen automobilisten zich aan voetgangers die de rijweg oversteken zonder te kijken naar het aankomend verkeer (34%), voetgangers die de rijweg oversteken bij een rood licht (29%) en voetgangers die oversteken terwijl er op minder dan 20 meter een zebrapad ligt (28%).
Respect voor de regels
Ook actieve weggebruikers ergeren zich soms aan elkaar. Bij voetgangers zijn fietsers die op het voetpad fietsen de grootste bron van ergernis (26%), fietsers ergeren zich vooral aan voetgangers die zonder kijken de weg oversteken (23%).
Volgens Vias hebben de ergernissen hebben meestal niets te maken met een kwestie van hoffelijkheid, maar eerder met het niet-respecteren van essentiële verkeersregels. Die regels zijn er om het verkeer voorspelbaarder en veiliger te maken. Alle weggebruikers dienen zich aan de verkeersregels te houden, zodat kans op ergernis en irritatie bij de andere weggebruikers kleiner wordt.
Zijn alternatieve zebrapaden veiliger?
Een 'gevleugeld' zebrapad kan de verkeersveiligheid vergroten. Dat blijkt uit experimenten van het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV).
In Vlaanderen gebeurt een derde van alle letselongevallen met voetgangers op een zebrapad. Het AWV deed daarom de voorbije jaren een aantal proefprojecten met twee types alternatieve zebrapaden. Bij een 3D-zebrapad wordt door middel van verfstroken een driedimensioneel effect gecreëerd, zodat het voor de automobilist lijkt alsof hij over een gat in het wegdek rijdt. Bij een gevleugeld zebrapad zijn de witte stroken verlengd worden in de richting van het aankomende verkeer. Het is wel de bedoeling dat voetgangers nog steeds oversteken op de originele breedte van het zebrapad. Hiertoe wordt een fysieke afscheiding aangebracht langsheen de verlengde stroken.
Eerste resultaten
Op het Vlaams Congres Verkeersveiligheid stelden Stijn Daniëls van Vias institute en Kristof Mollu van AWV de resultaten van de proefprojecten voor. De verkeerssituaties werden met camera's en radars continu gemonitord. Op de drie proeflocaties (Alsemberg, Munsterbilzen, Hoboken) bleken 3D-zebrapaden geen significant effect op de snelheid te hebben. Wel gaven bestuurders aan het 3D-zebrapad iets vaker voorrang aan overstekende voetgangers. De gevonden effecten zijn echter te klein en te onzeker om te concluderen dat 3D-zebrapaden een positief effect hebben op de verkeersveiligheid.
Bij vier proefopstellingen met gevleugelde zebrapaden op wegen met 2x2 rijstroken in Leuven en Eeklo bleek dat voertuigen gemiddeld iets meer dan 3 meter vroeger stoppen. Daardoor is er een grotere veiligheidsmarge (in ruimte) tussen de overstekende voetganger en het voertuig. Bij de gevleugelde oversteekplaatsen daalde het totaal aantal ernstige conflicten significant. Het is wel belangrijk dat langs de verlengde witte stroken beugels geplaatst worden, zodat voetgangers en fietsers daar niet kunnen oversteken. Gevleugelde oversteekplaatsen hebben dus een duidelijk gunstig effect op de veiligheid van overstekende kwetsbare weggebruikers.