Mystieke openbaringen

In de traditie van de middeleeuwse christelijke mystiek beschreef de 13de-eeuwse dichteres en mystica Hadewijch in haar visioenen een extatische liefdesrelatie met God. Op basis daarvan componeerde de Vlaamse componist Wim Henderickx in 2016 'Revelations', een beklijvend meditatief werk. Het verscheen zopas op cd en zal weldra ook via deSingel OnLive te zien zijn.

Tom Eelen - 3 maart 2021

Revelations past in het genre muziektheater en werd door Transparant geproduceerd. Wim Henderickx schreef daarvoor ongeveer een uur muziek die helemaal in het hoofd en hart van de toeschouwer kruipt. Daarbij creëerde regisseur Wouter Van Looy een immateriële installatie met licht en rook waarin de beelden van videokunstenaar Kurt d'Haeseleer aan Hadewijchs mystiek refereren.

Extase

De componist voorzag de hoofdrol voor sopraan Lore Binon. Haar haast woordeloze sirenezang plaatste hij tegenover een vrouwenkoor dat de ziel van de soliste vertolkt en haar becommentarieert. Vier delen uit de Latijnse mis, waarvan telkens alleen het beginwoord gezongen wordt, structureren de partituur. Gebeden, extases, introspecties en meditaties wisselen daarmee af. De elektronische soundscape die Jorrit Tamminga met de componist uitwerkte, draagt in grote mate bij tot het creëren van de sfeer.

De componist bespeelt ondertussen zelf allerlei percussie-instrumenten uit het Midden-Oosten. Daarnaast componeerde hij fascinerende partijen voor twee musici van het Hermes Ensemble die ze op altviool, viola d'amore en diverse fluiten vertolken. De haast volledig woordeloze vocale partijen zijn meditatief, hypnotiserend of roepen extase op. Ze zijn schatplichtig aan religieuze en profane muziek uit de middeleeuwen of vroege renaissance, maar ook aan muziek uit het Midden-Oosten. In Ecstacy/ derde cyclus hoor je ook invloeden van Amerikaanse minimalisme, een stijl die zich ook aan allerlei etnische bronnen laafde en als geen ander extase kan oproepen.

Tegengewicht

Die multiculturele invloeden zijn een belangrijk kenmerk van Wim Henderickx' muziektaal. Ditmaal waren het de aanslagen in Brussel van maart 2016 die ervoor zorgden dat de componist Revelations in een bredere context dan die van de christelijke mystica wilde zien: "Ik zou het de zoektocht naar het summum van de liefde willen noemen", aldus Wim Henderickx. "Ik mijd geen wrange, dissonante klanken maar ook die tonen moesten passen in een harmonieus geheel. Ik probeerde een sfeer te creëren die openheid geeft en een zekere traagheid ook."

Revelations is een compositie die uitnodigt tot reflectie. De fascinatie voor mystiek en het meditatieve is een constante in het werk van Wim Henderickx. Toch waakt hij er altijd over dat hij niet naar pseudo-esoterie afglijdt. Daarom koppelt hij aan inspiratie en mystiek altijd een groot vakmanschap en een gezonde dosis rationaliteit. De stevige mathematische aanpak tijdens zijn compositieproces stelt hem in staat de diverse culturele invloeden te overstijgen en een tegengewicht voor het spirituele te bieden. Zo ontstaat telkens weer een originele, persoonlijke en toegankelijke muziektaal die hier naar de innerlijke wereld van de mystica verwijst.