Lachgas in het verkeer: niet om te lachen
Zowat 6% van de Belgische bestuurders geeft toe minstens één keer per maand na het gebruik van lachgas met de wagen te rijden. In Brussel is dat bij jonge mannelijke bestuurders zelfs 1 op 3. Vias institute waarschuwt voor de gevolgen.
Rijden onder invloed van alcohol en/of drugs is een groot probleem op de Belgische wegen. Sinds een paar jaar is ook het gebruik van lachgas (N2O) in opmars. Lachgas kan een grote impact hebben op de rijvaardigheid van de bestuurder en dus op de verkeersveiligheid. Het gebruik is echter niet op te sporen met een test. Om de omvang van het probleem in kaart te brengen, deed Vias institute een enquête bij een representatief staal van 6.000 Belgen.
Jonge mannen
Zowat 6% van de respondenten geeft aan minstens één keer per maand te rijden na het gebruiken van lachgas. In Vlaanderen en Wallonië gaat het telkens over 5% van de bestuurders, maar in Brussel is het probleem drie keer zo groot. Mannen rijden dubbel zo vaak rond na het inhaleren van lachgas dan vrouwen.
Lachgas wordt voor door jonge bestuurders (18 tot 34 jaar) gebruikt: 14% van deze groep zegt maandelijks wel eens lachgas te inhaleren en vervolgens nog met de wagen te rijden. In Brussel geeft maar liefst 1 op de 3 jonge mannelijke bestuurders toe maandelijks te rijden na het gebruik van lachgas.
Deze trends zijn vergelijkbaar met het gebruik van andere soorten drugs: in een stedelijke context wordt er vaker onder invloed van drugs gereden dan in landelijke gebieden. Lachgas wordt dan ook vaak gebruikt in combinatie met andere drugs. Slechts 1% van de bevraagden geeft aan dat ze enkel lachgas gebruiken en geen andere drugs.
Verboden?
In tegenstelling tot de meeste andere drugs kan lachgas niet gedetecteerd worden door een test. Het bezit van lachgas op zich is ook niet verboden. Toch kan de politie ingrijpen als een bestuurder na het gebruik van lachgas aan het verkeer deelneemt. Artikel 8.3 van de wegcode stelt namelijk dat de bestuurder over de nodige vaardigheden moet beschikken om alle nodige rijbewegingen te kunnen uitvoeren, en zijn voertuig voortdurend goed in de hand moet hebben. Een inbreuk daarop is een overtreding van de tweede graad en bestrafbaar met een boete van 116 euro.
Daarnaast kan de politie ook vaststellen dat de bestuurder 'in staat van dronkenschap verkeert' op basis van uitwendige tekens zoals een onzekere gang, bloeddoorlopen ogen, dubbelslaande tong en/of een kleverige mond. Deze staat kan ook vastgesteld worden na gebruik van geneesmiddelen of drugs. Een vaststelling kan een geldboete van 200 euro tot 2.000 euro opleveren, met daarbovenop het verval van het recht tot besturen van een motorvoertuig .
Hoe groot is het probleem?
Doordat het gebruik van lachgas niet onomstotelijk vastgesteld kan worden, is het volgens Vias institute moeilijk in te schatten hoeveel ongevallen uitsluitend te wijten zijn aan lachgas. In 2020 waren er wel verschillende zware ongevallen met jongeren waarbij lachgas in de wagen aangetroffen werd. Doordat lachgas vaak gecombineerd wordt met alcohol of andere drugs, wordt het ongevalsrisico tot 200x hoger ingeschat dan bij een nuchtere bestuurder. Zelfs wanneer alleen de passagiers gebruiken is er een hoger risico: de 'lachkick' van de passagiers veroorzaakt afleiding en concentratieverlies bij de bestuurder.
Verschillende steden en gemeenten bestraffen het 'oneigenlijk gebruik' van lachgas op het openbaar domein met een GAS-boete. Begin februari keurde de Kamer een wetsvoorstel goed om de verkoop van lachgas aan minderjarigen te verbieden.
Bron: VAD, druglijn.be
Distikstofmonoxide
Lachgas of distikstofmonoxide (N2O) werd voor het eerst gesynthetiseerd door Joseph Priestley, de ontdekker van lachgas. In 1844 gebruikte de Amerikaanse tandarts Horace Wells het als aneastheticum bij een tandextractie. Na 1863 werd het algemeen gebruikt in de tandheelkunde. Lachgas bleek niet sterk genoeg als aneastheticum bij heelkundige ingrepen, maar werd wel vaak toegevoegd aan di-ethylether of chloroform.
Indien de gebruiker teveel lachgas inademt en onvoldoende lucht, ontstaat een zuurstoftekort in de hersenen, wat kan leiden tot bewustzijnsverlies, coma en mogelijk de dood
In de voedingsindustrie worden lachgaspatronen gebruikt om slagroomspuiten onder druk te brengen. Daardoor is lachgas vlot verkrijgbaar. Meestal wordt een ballon gevuld met lachgas, waarna de gebruiker het gas vanuit de ballon inhaleert.
Lachgas blokkeert in de hersenen de receptoren voor glutamaat, een stimulerende neurotransmitter. Door het gebruik van lachgas wordt de werking van glutamaat tijdelijk geremd. De gebruiker neemt geluiden vertraagd en vervormd waar, en het zicht wordt wazig. Er ontstaat een kortstondige euforische roes, die dikwijls gepaard gaat met lach- of giechelbuien, duizeligheid, misselijkheid, desoriëntatie, verminderd reactievermogen en een dronken gevoel. De roes kan overgaan in agressie, verward of roekeloos gedrag. Lachgas is na 1 tot 5 minuten uitgewerkt, maar daarna kan de gebruiker zich nog enkele uren versuft voelen.
Naast de directe roes zijn er nog gezondheidsrisico's verbonden aan lachgas. Bij een verkouden gebruiker kan een zodanige druk op de trommelvliezen ontstaan dat er gehoorschade ontstaat. Als lachgas rechtstreeks uit een gasfles of patroon ingeademd wordt, kunnen lippen, mond of longen bevriezen. Indien de gebruiker teveel lachgas inademt en onvoldoende lucht, ontstaat een zuurstoftekort in de hersenen, wat kan leiden tot bewustzijnsverlies, coma en mogelijk de dood. Langdurig gebruik van lachgas kan een tekort aan vitamine B12 veroorzaken, met bloedarmoede en problemen aan het zenuwstelsel tot gevolg.