Gastvrij voor verschil
Wie begaan is met de (geestelijke) gezondheidszorg kan moeilijk om het begrip 'kwartiermaken' heen, nauw verbonden met het begrip herstel. Herstel is meer dan genezen van een (psychiatrische) ziekte, het is opnieuw een plek vinden in een samenleving die kansen biedt.
Kwartiermaken is de maatschappelijke kant van dat herstel. Het is het creëren of koesteren van plekken waar gastvrijheid is voor iedereen, ook voor mensen die anders zijn. Want mensen met een psychische kwetsbaarheid of beperking zijn vaak minder doorsnee dan de rest en daarom bevreemdend of verontrustend voor wie hen niet kent.
Kwartiermaken organiseert ruimte en tijd zodat mensen hun sterktes herontdekken en uitbouwen en zo de andere aspecten van hun leven opnieuw kunnen opnemen. Nu krijgen mensen nog te vaak met uitsluiting te maken waarbij hulpverlening vertrekt vanuit diagnoses en niet vanuit levensverhalen. Met Kwartiermaken schreef Peter Dierinck een inspirerende handleiding voor iedereen die wil werken aan een gastvrije, inclusieve samenleving.
Dierinck is de wegbereider van het kwartiermaken in Vlaanderen. Als psycholoog pionierde hij in manieren om herstelbevorderend te werken in het Psychiatrisch Centrum Gent-Sleidinge. Op vraag van de Vlaamse minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin werkte hij een project uit waarbij op zoek wordt gegaan naar mogelijkheden om delen van psychiatrische zorg uit de gesloten omgeving van de instellingen te halen. Jaren van ervaring in het verbinden van kwetsbare mensen met een herstelbevorderende omgeving vinden hun neerslag in zijn bescheiden maar niet minder relevante boek.
De toon van dit handboek is zoals zijn schrijver: bedachtzaam, innemend, respectvol en zoekend. Dierinck poneert geen dwingende methode of een sluitende strategie. Kwartiermaken is juist aftasten en samen met de betrokkenen zoeken naar een gemeenschappelijke ruimte waarin iedereen gehoord en gezien wordt op maat van de medemens. Het boek geeft tal van praktische voorbeelden en uit het leven gegrepen, vaak ontroerende, verhalen over hoe zo een gastvrije ontvangst binnen instellingen voor sociaal-cultureel werk en opbouwwerk, binnen vrijwilligersorganisaties en in de samenleving in het algemeen er kan uitzien. Kwartiermakend gaat Dierinck op zoek naar niet-veroordelende manieren om ontmoetingen mogelijk te maken die de kloof tussen zorg- en hoopverlenende professionals en de zorgbehoevenden kan dichten. En die zo ook een opmaat blijken te kunnen zijn voor een zorgzamere band tussen alle inwoners van wijken of dorpen.
Kwartiermaken is juist aftasten en samen met de betrokkenen zoeken naar een gemeenschappelijke ruimte waarin iedereen gehoord en gezien wordt op maat van de medemens
Kwartiermaken is, in de woorden van Dierinck, een ambacht dat steunt op dienstbaarheid aan de ervaring van de mensen die je begeleidt en aan de omgeving van die mensen. Vermaatschappelijking van de zorg mag dus niet neerkomen op het louter verschuiven van het psychiatrische aanbod naar buiten de psychiatrie. Echte vermaatschappelijking gaat op zoek naar manieren om het samenleven zelf zorgzaam te maken. Kwartiermaken schept een voedingsbodem van gelijkwaardigheid en nabijheid waarin het kwetsbare gestut wordt.
Peter Dierinck, Handboek Kwartiermaken. Vermaatschappelijking van de zorg. Witsand Uitgevers, 240 blz.