Bijna twee op de drie nog steeds zwak na zes maanden
In de voorbije maanden meldden verschillende publicaties dat de gevolgen van ernstige covid-19 blijven aanslepen na het opklaren van de acute fase. Onderzoekers Chaolin Huang et al. uit Wuhan hebben hierover nu de studie met de langste follow-up ooit gepubliceerd. Ze namen ook een ongezien breed spectrum van parameters op.
De follow-up liep over een mediane tijdspanne van zes maanden. De populatie bestond uit zowat 1.700 personen, die tussen de eerste dagen van januari en eind mei van vorig jaar het ziekenhuis verlieten na een opname voor covid-19. Er waren evenveel vrouwen als mannen. De gemiddelde leeftijd bedroeg 57 jaar. De deelnemers vulden vragenlijsten in tijdens een follow-upconsult.
Een verbijsterende 76% van hen meldde daarbij persistentie van minstens één klacht. Het ging voornamelijk om vermoeidheid of spierzwakte (63%) en slaapstoornissen (26%). Angst was er bij 23%. De klachten waren des te meer uitgesproken naarmate de patiënt tijdens de acute fase hoger gescoord had op een zevenpuntenschaal die de ernst van zijn toestand weergaf.
Restletsels waren bij het vervolgconsult ook objectief waarneembaar. Sommige deelnemers kwamen tijdens een zes minuten durende staptest niet aan de afstand die overeenstemt met de ondergrens van het normale bereik. Die fractie bedroeg 24% van de patiënten die tijdens de acute fase een ernstscore 3 lieten optekenen, 22% van de patiënten met een score 4, en 29% voor een score 5-6.
Longwerking
Een subgroep van 390 at random geselecteerde patiënten kreeg longfunctietests. In deze subgroep had een aanzienlijk aantal patiënten bij follow-up een gestoorde diffusiecapaciteit: 22% van de patiënten die in de acute fase een ernstscore 3 haalden, 29% bij een score 4 en 56% bij een score 5-6. Op de CT-scan van de longen waren nog steeds letsels aanwezig. Het ging voornamelijk om matglasletsels, die men ook ziet bij SARS en influenza.
De auteurs van de studie denken dat virale lageluchtweginfecties gepaard gaan met het activeren van fibroblasten tijdens de genezingsfase. Ze maakten een analyse van de medicatie die de patiënten tijdens de acute fase van hun ziekte hadden gekregen. Daaruit bleek niet dat het toedienen van corticoïden een versnellend effect heeft op het normaliseren van de longfunctietests en de CT-scan van de longen, hoewel dexamethason - zoals intussen genoegzaam geweten - tijdens de acute fase de mortaliteit doet dalen bij ernstig ziekte patiënten. Een langere follow-up moet uitwijzen of de functionele en radiologische afwijkingen uiteindelijk volledig verdwijnen, zeggen de auteurs nog.
Een verbijsterende 76% van de patiënten meldde persistentie van minstens één klacht na zes maanden
Nierfunctie
Een opmerkelijke bevinding in de volledige populatie van 1.700 was verder de aantasting van de nierfunctie. In de groep patiënten die tijdens de acute fase een normale nierfunctie hadden, vertoonde 13% een afname van de eGFR bij de follow-up. Een argument meer om patiënten na een ernstige infectie met het SARS-CoV-2 te blijven volgen.
Lancet 2021; https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)32656-8.
Mutaties geen bedreiging voor het vaccin
Sinds enkele weken is er ongerustheid rond het optreden van varianten van het SARS-CoV-2 die besmettelijker zouden zijn dan de stammen die we tot nog toe kenden. De verhoogde besmettelijkheid is te wijten aan mutaties. Vormen die een bedreiging voor de werkzaamheid van het vaccin?
De twee varianten die momenteel de epidemie in het Verenigd Koninkrijk en Zuid-Afrika hoog doen oplaaien, zijn onafhankelijk van elkaar ontstaan, maar hebben een aantal mutaties gemeen. Ze induceren een structurele verschuiving in het receptor binding domain van het spike-eiwit, met andere woorden, het segment van dat eiwit dat zich aan de gastheercel bindt. Men denkt dat de toegenomen besmettelijkheid te maken heeft met een hogere bindingscapaciteit ten gevolge van één of meer van die mutaties.
Onderzoekers werken koortsachtig om na te gaan of de mutaties de immuniteit opgewekt door het vaccin of de natuurlijke infectie kunnen verzwakken, want ze coderen voor onderdelen van het receptor binding domain dat wordt herkend door neutraliserende antilichamen. Voor sommige mutaties is intussen aangetoond dat convalescent plasma er even veel grip op heeft als op de stammen die we tot nog toe kenden. Andere zouden aan neutraliserende antilichamen kunnen ontkomen. Maar de toon is globaal optimistisch. Het vaccin wekt zo'n hoge titers neutraliserende antilichamen op dat een kleine afname van het potentieel waarschijnlijk geen klinische relevantie zal hebben.
Nature 2021; 589, 177-178.