2020: een filmjaar vol oorlog
De oorlog tegen corona domineerde het jaar 2020. Een terugblik op het bizarre filmjaar 2020 toont aan dat voor het betere werk de filmmakers vaak hun inspiratie vonden in oorlogen van vroeger en nu. Zo ook Sam Mendes met 1917, film die de Grote Prijs van de Unie van de Filmkritiek (UFK) wegkaapte.
Sam Mendes' bekroonde oorlogsdrama 1917 zoomt in op twee soldaten die tijdens de Eerste Wereldoorlog op een levensgevaarlijke missie achter vijandelijke linies worden gestuurd. "Aan de hand van perfecte cameratechnieken met een hoog single-shot-gevoel, oogstrelende visuele effecten, opwindende montage en intens acteerwerk, slaagt Mendes er innovatief in om de rauwe werkelijkheid en de zinloosheid van oorlog bijna levensecht in beeld te brengen. Een verbluffend realistische en sterk nazinderende loopgraventhriller", zo luiden de lovende woorden van de filmcritici.
De film 1917 haalde het met een overdonderende meerderheid. Een grotere verrassing was de nummer twee: het Guatemalteekse La Llorona. Daarin gebruikt regisseur Jayro Bustamante ( Ixcanul) magisch realisme om de genocide onder de Maya-afstammelingen aan te kaarten. Hoe zwaar kinderen wel kunnen lijden onder de oorlog blijkt uit de twee Oostblokfilms Beanpole en The Painted Bird.
In het Oscargenomineerde Jojo Rabbit - top vijf bij de UFK - steekt de Nieuw-Zeelandse regisseur Taika Waititi op La vita e bella-achtige wijze de draak met het nazisme. Het hallucinante Monos toont hoe jonge guerillero's helemaal de pedalen verliezen. Onze favoriet van vorig jaar, ook door de andere leden van de UFK hoog gewaardeerd, is de nieuwste diamant aan de kroon van Terrence Malick, A Hidden Life, waarin een man weigert het nazisme te erkennen ook al kent hij de zware gevolgen vandien.
Big and little women
Tussen al dat oorlogsgeweld is er in de top vijf van de UFK ook plaats voor vertedering in de vorm van de nieuwste verfilming van Louise May Alcotts roman Little Women, ditmaal met een licht feministische inslag geregisseerd door Greta Gerwig. Wij willen nog twee grote dames vermelden die ons met hun documentaires vorig jaar overrompelden. In Touching Infinity wist Griet Teck de perfecte film over 'hoe omgaan met het levenseinde' af te leveren. For Sama van Waad al-Kateab kaapte op het voorbije Film Fest Gent de publieksprijs weg, niet evident gezien de thematiek. Vijf jaar lang schoot deze Syrische journaliste in Aleppo beelden die iedereen zou moeten bekijken om eens echt te beseffen wat oorlog is. In die periode beviel ze van haar dochtertje Sama. Haar vader is de hoofdarts in een ziekenhuis dat zal platgebombardeerd worden door Russische vliegtuigen die Assad militair steunen. U kan de film onder andere bekijken op het platform sooner.be.
Online
Als beste Belgische film van 2020 kwam bij de UFK Adoration uit de bus, waarvoor we begin vorig jaar regisseur Fabrice Du Weltz interviewden. De UFK besloot alleen films op te nemen die in het reguliere bioscoopcircuit te bekijken vielen. Kleppers als Mank (zie onze persoonlijke top tien) kwamen daardoor niet in aanmerking. Nochtans zal de filmliefhebber zijn honger nog een tijdje online moeten stillen.
Gelukkig krijgt dat aanbod almaar meer glans. Zo ging Bozar een samenwerking aan met Sooner, hadden we het hier al eerder over Cinemember (misschien won u wel een abonnement via onze Clubpagina) en stijgt het niveau van de Netflix originals, de films waarvoor de streamingdienst als producent optreedt, zoals het ijzingwekkend goede Pieces of a Woman. Anderzijds besloot Disney de nieuwste Pixarfilm Soul alleen op hun nieuwe virtuele platform Disney+ aan te bieden. Een ramp voor de bioscopen wereldwijd, die hadden gehoopt het rampjaar nog enigszins te kunnen verzachten met die release.
De oorlog tussen de grote filmstudio's en de bioscopen is zo een feit. Zo ontbreken er - mede ook door de sluiting van de filmzalen wegens corona - nog heel wat titels in het overzicht. Hopelijk krijgen ze nog een release in 2021. Desalniettemin blijft 2020 een krachtig filmjaar waaruit blijkt dat het betere filmaanbod een blik op onze samenleving blijvend zal verruimen. Dat die blik niet alleen uit oorlog of geweld bestaat, bewees de Zweedse regisseur Roy Andersson met About Endlessness, zijn zoveelste poëtische parel. We wensen u een 2021 vol poëzie.
De top tien van onze filmrecensent Stefan Eraly
1. A Hidden Life
2. For Sama
3. The Lighthouse
4. Monos
5. La Llorona
6. 1917
7. Mank
8. Berlin Alexanderplatz
9. About Endlessness
10. The Painted Bird
Beste Belgische film: Adoration